Nowe tendencje w gospodarce i zarządzaniu (V)

Trend w zarządzaniu jest wyraźny: przedsiębiorstwa muszą być mniejsze, szczuplejsze, szybsze i wydajniejsze, muszą dobrze zaspokajać potrzeby rynku i służyć społeczeństwu. Do tych tendencji muszą też być dostosowane cechy i umiejętności menedżerów. Podstawą ich działania będzie wiedza ekonomiczna i organizatorska, ale będą oni musieli szeroko w swojej pracy uwzględniać związki, które mają charakter społeczny, kulturowy, ekologiczny, obyczajowy. Będzie się od nich wymagać rozległej wiedzy, dojrzałej orientacji w dziedzinie hierarchii wartości, wysokiego poziomu kulturalnego i etycznego, znajomości języków obcych, a nawet kultury innych krajów. Potrzebny im będzie wizjonerski pogląd, pozwalający na właściwe przewidywanie tendencji rynkowych i życzeń klientów, umiejętność szybkiego reagowania na zmiany i wykorzystania ich jako sposobności do podejmowania nowych działań, odwaga i gotowość do ryzyka, wytrwałość i upór w osiąganiu celów strategicznych, a także gotowość do własnego rozwoju i uczenia się przez całe życie.

Przed młodymi menedżerami staną więc trudniejsze zadania niż te, które rozwiązywali ich starsi koledzy, pełniący rolę administratorów ceniących sobie bezpieczeństwo, spokój i trwanie w wygodnym konserwatyzmie. Z zadaniami tymi będą musieli sobie poradzić sami odwołując się do własnej wiedzy, wyobraźni i pomysłowości. Doświadczenia wyniesione z przeszłości będą mało użyteczne, gdyż obowiązywały w niej zupełnie inne reguły gry menedżerskiej i inne kryteria sukcesu. Nie będą więc mogli korzystać z wzorców menedżerskich "guru" tak jak ich zachodni koledzy. Wzorce "menedżerów" z przeszłości nie są godne naśladowania. W przeszłości powierzano funkcje kierownicze często różnym samoukom i "empirykom" pozbawionym talentu kierowniczego, awansując ich aż do szczytu niekompetencji. Prowadziło to do dyktatury dyletantów, nieuków, ludzi wiernych "jedynie słusznej teorii" bardziej wytrenowanych niż wykształconych w sztuce zarządzania.

Dzisiaj jest potrzebny inny wzorzec menedżera. Dziś menedżer nie może czekać na wytyczne, lecz sam musi podejmować rozsądne działania, wybierać właściwą drogę ze świadomością celów i przemyślanym doborem środków.

Takich menedżerów powinna kształcić dzisiaj powszechna nauka i promować codzienna praktyka. Niestety obecnie pseudomenadżerowie zafascynowani są łatwym zdobywaniem pieniędzy, a nie robieniem biznesu. Kierują się zwykle menedżerskim woluntaryzmem i logiką finansową, nie zaś logiką osiągnięć, która jest najważniejszym wskaźnikiem rozwojowych dążeń ludzi. Prawdziwi menedżerowie o wiele więcej satysfakcji czerpią z zaspakajania potrzeby czynu, z urzeczywistnienia celów i zadań niż z wszelkich innych korzyści.

1. W świecie współczesnym zachodzą szybkie zmiany: polityczne, społeczne, technologiczne, gospodarcze. Do zmian tych musi przystosować się społeczeństwo, społeczności i jednostki. Muszę też do nich przystosować się do nich przedsiębiorstwa.
2. Postęp gospodarczy mierzy się dzisiaj dekadami, a nie jak kiedyś - stuleciami. Menedżerowie go akceptują, ale nie zawsze rozumieją jego logikę i mechanizmy. Jeśli chcą oni dobrze zarządzać, muszą dobrze poznać ową logikę i mechanizmy, otworzyć się na zmiany, co więcej: zmian tych poszukiwać i traktować je nie jako zagrożenia, lecz okazje do rozwijania nowych rodzajów działalności.
3. Upadają tradycyjne przemysły, upadają wielkie firmy, które zdawałoby się, miały zapewniony rozwój, konkurencja ma zakres światowy, wkraczają nowe kraje uprzemysłowione, przyspieszeniu ulega postęp techniczny, rosną wymagania i aspiracje społeczeństwa. Przemiany te stanowią poważne wyzwanie dla menedżerów. Dojrzałe przemysły zachowują się dość defensywnie, zamiast zajmować aktywną postawę. Na przeszkodzie stoją zinstytucjonalizowane zasady polityki i systemy organizacyjne...
4. Stabilne, dojrzałe przemysły, o dużej wartości środków trwałych i wysokich kwalifikacjach pracowników oraz kierownictwa są bardzo wrażliwe na zmiany technologiczne, preferencje rynkowe i ceny. Toteż przedsiębiorstwa w nich działające muszą się stale "odmładzać", gdyż inaczej grozi im upadek i zniknięcie z rynku. Niestety, zachodzące na zewnątrz zmiany traktują one zazwyczaj jako zagrożenia, a nie jako okazję do "odmładzania się" i rozwoju.
5. Główną siłą napędową są zmiany techniczne. Nowe technologie (high technology) mają dominujące znaczenie we wszystkich dziedzinach przemysłu – w przemysłach starych i nowych, a także w usługach, informatyce i telekomunikacji. Zmiany te prowadzą do powstawania przemysłów i sektorów o szybkim wzroście i dynamice. Nowe przemysły to miedzy innymi: biotechnologia, mikrokomputery i sztuczna inteligencja. Zmiany te będą postępować nadal i zwiększać niepewność w przemysłach tradycyjnych zarówno pod względem rynków jak i technologii. (...)
6. Zmiany w otoczeniu są burzliwe, nowatorskie, kosztowne, szybkie, nieciągłe, często chaotyczne i trudne do przewidzenia. Powiązania między nimi są kompleksowe i zmieniają się szybko.
7. Przedsiębiorstwa podlegają stałej dynamice wewnętrznej i zewnętrznej pochodzącej z różnych źródeł składających się na otoczenie i często trudnych do zidentyfikowania. Powodują one nieaktualność doświadczeń z przeszłości, nasilają niepokoje, niepewność i ryzyko, a także konkurencję, rodzą konieczność inwencji, twórczości i śmiałych rozwiązań oraz oparcia działań na sprzężeniu z czasem.
8. W stale zmieniającym się środowisku zmieniają się sposoby i style zarządzania, a także priorytety w rozwiązywaniu problemów. Menedżer musi przewidywać przyszłe wydarzenia, żeby działać. Musi wiedzieć, dokąd iść, w jakim kierunku pilotować przedsiębiorstwo. Musi więc "wiedzieć", co przyniesie przyszłość. To wymaga stałych badań...
9. Wobec rosnącej niepewności działania dla przyszłości menedżerowie nie mogą unikać ryzyka... Aby zapanować nad burzliwymi warunkami, muszą wzbogacać swoją wiedzę o zarządzaniu i wraz ze swoim personelem poszukiwać nowych wartości i nowych sposobów przedsiębiorczego działania.
10. W świetle zachodzących zmian rośnie znaczenie czynnika ludzkiego jako zasadniczej siły kreatywnej. Konsekwencją tych dążeń w kontekście pracy zawodowej i kariery jest respekt dla silnego, nowocześnie zarządzanego przedsiębiorstwa jako źródła dobrobytu i satysfakcji oraz dążenie do osobistego sukcesu - jednym zdaniem: dobra praca w dobrze prosperującej i cieszącej się uznaniem firmie.