Rozwój osobisty? A po co?

Rozwój osobisty? A po co?

Początkowe pytanie zasadnicze – „czy warto w ogóle się zainteresować rozwojem samego siebie” zmigrowało w pytanie...

Mateusz Machaj: Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

O kłopotach amerykańskiej gospodarki rozpisują się nie tylko ekonomiści i analitycy finansowi.

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Ilu ludzi, tyle definicji sukcesu. Dla każdego będzie oznaczać to całkiem coś innego.

10 umysłowych trików, które musisz znać

10 umysłowych trików, które musisz znać

Umysł zna wiele sztuczek, o których pewnie jeszcze nie słyszałeś. Będziesz zaskoczony jak łatwo i przyjemnie (...) Więcej »

Nowe artykuły w serwisie poświęcone rozwojowi osobistemu i ekonomii

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Wszyscy ludzie są różni i każdy z nas jest – chciałoby się rzec – genetycznym unikatem. Charakteryzuje Cię pewna grupa cech, których nikt inny nigdy wcześniej (...) Więcej »

Jak odnaleźć swoją pasję

Jak odnaleźć swoją pasję

Często z prośbą o pomoc piszą do mnie osoby, które chciałyby robić w życiu coś, co zawsze ich będzie pasjonować. Chciałyby pracować wiedząc, że to jest (...) Więcej »

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Od jakiegoś czasu sporo hałasu w mediach robi film „The Secret". DVD i książki związane z ‘The Secret' są na liście bestsellerów amazon.com. W naszym rodzimym (...) Więcej »

Polityka personalna i strategiczne zarządzanie potencjałem społecznym

Polityka personalna i strategiczne ...

Funkcja personalna, podobnie jak marketingowa, finansowa, produkcyjna itd., jest jedną z funkcji przedsiębiorstwa. Zajmuje się (...) Więcej »

Jesteś tutaj: Start » Historia myśli ekonomicznej - Artykuły » Merkantylizm

Merkantylizm

07 luty 2011 | Tekst pochodzi z wikipedii, www.bryk.pl oraz www.nbportal.pl

Przełom wieków XV i XVI to okres dynamicznego wzrostu gospodarczego w Europie. Wywołały go przede wszystkim wielkie odkrycia geograficzne, przede wszystkim Nowego Świata, czyli Ameryki oraz szlaku morskiego wokół Afryki. Jednocześnie wiek XVI obfitował w odkrycia naukowe (jak na przykład teoria Kopernika przedstawiona w dziele z 1543 roku: "O obrotach sfer niebieskich") oraz wynalazki techniczne, że wymienimy chociaż napęd wodny w produkcji hutniczej, czy wykorzystanie węgla kamiennego do wytopu surówki.

Postęp naukowo-techniczny odbywał się na niespotykaną od wieków skalę. Świat wchodził w erę renesansu. Odrodzenie miało jednak wymiar nie tylko teoretyczny w dziedzinie nauki i techniki. Również w sferze społecznej, kulturalnej i religijnej (95 tez Marcina Lutra, które w 1517 roku dały początek reformacji) można było zaobserwować niebagatelne przemiany.

Renesans przyniósł negację średniowiecznych norm i reguł życia społecznego. Reformacja stwarzała podstawy intelektualnej i religijnej aprobaty dla nowych obszarów działalności człowieka, w tym dla inwestowania kapitału kupieckiego oraz przemysłowego. Powoli eliminowano ze świadomości społecznej średniowieczne teorie ekonomiczne głosząc potrzebę życia oszczędnego, ale zarazem zdyscyplinowanego, które jest syntezą umiejętności zaspokajania potrzeb teraźniejszych oraz tworzenia warunków do rozwoju rodzącej się gospodarki w przyszłości.

W tych warunkach postępował proces kształtowania się elementów ustroju kapitalistycznego, zwłaszcza w nowo wyrastających imperiach, takich jak Portugalia, Hiszpania, Niderlandy czy Wielka Brytania. Interesy silnych monarchii zbiegają się w tym okresie z oczekiwaniami formującej się klasy kapitalistycznej, wywodzącej się głównie z arystokracji, choć można już było wcześniej zauważyć rosnącą rolę mieszczaństwa w kreowaniu stosunków ekonomicznych o szerszym zasięgu. Sojusz interesów polegał w znacznej mierze na wykorzystaniu kapitału do prowadzenia działalności handlowej i produkcyjnej, a przez to realizację celów politycznych. Państwo z kolei realizowało politykę protekcyjną (szczególnie w obszarze celno-handlowym) chroniła poprzez regulacje pozaekonomiczne interesy rodzimego kapitału w walce zarówno o wewnętrzny jak i zewnętrzny rynek zbytu oraz rynki pozyskiwania surowców.

Nowo powstające regulacje stwarzały porządek prawny w obszarach zatrudnienia, przepływu kapitału, ale także i możliwość manipulowania emisją pieniądza oraz stopą procentową. Rozwijała się wymiana towarowo-pieniężna i akumulacja (gromadzenie) kapitału, która sprzyjała ekspansji handlu międzynarodowego, co także pomagało znaleźć rynki zbytu dla rodzimej produkcji manufakturowej.

Wolna siła robocza i nagromadzenie kapitału sprzyjały tworzeniu przedsiębiorstw kapitalistycznych. W owym czasie panowała bowiem tendencja zastępowania pańszczyzny czynszem dzierżawnym, stawiano na wzrost wydajności pracy (a tego trudno oczekiwać od niewolnika) i podnoszenie kwalifikacji, co miało zaowocować zwiększonymi zyskami z inwestycji. W ten sposób kształtowały się początki nowego systemu społeczno-ekonomicznego opartego z czasem w głównej mierze na działalności gospodarczej mieszczaństwa (burżuazji) i nowych poglądów ekonomicznych zwanych dzisiaj merkantylizmem. Ten system dał później podwaliny pod nowy ustrój gospodarczy - kapitalizm.

Instytut Misesa - Ekonomia i Szkoła Austriacka

Termin merkantylizm został ukuty w 1776 r. przez słynnego ekonomistę Adama Smitha, który wywiódł go z łacińskiego słowa mercari, oznaczającego "handlować", "prowadzić handel", które z kolei pochodzi od słowa merx oznaczającego "towar". Początkowo używany był wyłącznie przez swoich krytyków, do których zaliczał się też Adam Smith. Wcześniej termin merkantylizm pojawił się w 1664 r. w O zasadach merkantylizmu Jeana Baptiste Colberta. Ostatnim merkantylistą brytyjskim był James Denham-Steuart (1712-1780).

Merkantylizm powstał na przełomie XV i XVI wieku i działał w gospodarce, aż do wieku XVIII. Był pierwszym kierunkiem myśli ekonomicznej, który odrzucał wpływ państwa i instytucji kościelnych, a kierował się tylko i wyłącznie względami praktycznymi. Zadaniem tego ruchu było szukanie konstruktywnych rozwiązań w celu ulepszenia gospodarki, dlatego też zagadnienia natury moralno-etycznej nie miały miejsca bytu. Głównym przesłaniem merkantylizmu było duże nagromadzenie kapitału, w celu tworzenia swoistego rodzaju fundamentów pod ustrój kapitalistyczny. W tych działaniach wyróżniamy akumulacje pierwotną, która jako proces historyczny polegała na oddzieleniu drobnych rzemieślników oraz chłopów od narzędzi, którą następnie przejęli kapitaliści, czyli ówcześni przedsiębiorcy. Tego typu działania gospodarcze bardzo widoczne były w Anglii, gdzie pod przymusem usuwano chłopów z ich własnej ziemi (tzw. rugowanie chłopów), a następne przesiedlając ich do miast, tworząc w ten sposób tanią siłę roboczą. Założenia akumulacji kapitału zostały wykonane w sposób przymusowy.

XV oraz XVI wiek jest przykładem rozwoju kapitalistycznego poza ramami utożsamianego ze średniowieczem procesu cechowego. Również jest to okres silnego wpływu państwa na sprawy gospodarcze kraju. Właśnie wtedy władze państwowe zajmowały się gromadzeniem kapitału czyli tzw. akumulacją pierwotną, która prowadziła co prawda do kapitalizmu, ale kosztem ogromnego wyzysku robotników krajowych, jak również kolonialnych. Dlatego też merkantylizm zaliczamy do swoistego rodzaju próby zmierzenia się z kapitalistycznym systemem produkcyjnym. Próbą, gdyż rozwój krajowy nastawiony był w głównej mierze na handel i obieg pieniężny, pomijając zupełnie przemysł produkcyjny. Zwolennicy tej formy rozwoju, uważali, że miarą bogactwa jest ilość posiadanego pieniądza (złoto, srebro), które po podbojach kolonialnych napływało szerokimi strumieniami do Europy. Z tego względu domagano się od państwa wprowadzenia odpowiednich zakazów, które ograniczyły by w znaczący sposób, wywóz pieniędzy z kraju.

Merkantylizm rozwijał się dwuetapowo:

I etap - zwany "Bulionizmem", podczas tego etapu domagano się znacznego ograniczenia importowanych towarów oraz surowców z innych krajów, za pomocą wprowadzonych przez państwo środków administracyjnych.

II etap - zwany "Manufakturowym", w tym etapie wprowadzono pewne zmiany, polegające już nie na ograniczaniu importu, lecz na zwiększeniu rodzimego eksportu. Właśnie w tym okresie nastąpiło gwałtowne zwiększenie manufaktur, na początku nierównomiernie lokowane, lecz w późniejszym okresie nastąpiła centralizacja wraz z podziałem pracy.

Powstanie merkantylizmu jako formy gospodarowania zawdzięcza się rozwojowi technicznemu oraz napływowi pieniądza z podbojów kolonialnych. Powstawały coraz to nowe urządzenia i przyrządy m.in. busole, proch strzelniczy, maszyna parowa, czółenko latające. Pierwszym miejscem, gdzie spotykamy się z tego rodzaju działaniem, były Włochy (ok. 1492 roku) ze względu na dobrą lokalizację i zmysł Włochów do tego rodzaju interesów. Jednak sytuacja zmieniła się po upadku Cesarstwa Rzymskiego, kiedy to merkantylizm rozpowszechnił się w dwóch potęgach podróżniczych, a mianowicie Hiszpanii i Portugalii. Dzięki posiadanym oraz ciągle odkrywanym zakątkom świata, w niedługim czasie Hiszpania stała się największą potęgom morską, na to miano składały się liczne kolonie znajdujące się w Ameryce oraz w niektórych częściach Europy. Zmiany nastąpiły wraz z nowymi odkryciami dokonanymi przez Vasco da Gamme oraz Krzysztofa Kolumba na przełomie XV oraz XVI wieku. Diametralne zmiany niesie ze sobą wiek XVI, kiedy to Hiszpania traci swój autorytatywny charakter, jeżeli chodzi o kwestie podbojów kolonialnych, a także wpływów politycznych, a co za tym idzie i ekonomicznych. Do zmiany sytuacji międzynarodowej przyczyniła się flota angielsko-holenderska, kiedy w 1588 roku, pokonała sławną oraz niezwyciężoną "Armadę" hiszpańską. Dawna potęga musiała ustąpić nowej - angielskiej. Hiszpańskie znaczenie gospodarcze również uległo zmniejszeniu ze względu na merkantylizm o typie "Bulionizmu", który był tam propagowany. Charakteryzował się on tylko i wyłącznie gromadzeniem kapitału, w postaci drogocennych kruszców, natomiast produkcja krajowa wcale się nie rozwijała. W związku z taką organizacją gospodarczą, nastąpiły w państwie znaczne różnice społeczne, gdzie biedni chłopi głodowali na wsi, a dwór pławił się w dobrobycie i bogactwie, taka forma działania spowodowała powstanie świętej inkwizycji.

Merkantylizm w różnych krajach przybierał odmienne formy. Zaliczano do niego:

  • Merkantylizm francuski - zwany również "przemysłowym" przeprowadzany był we Francji przez Colberta, który piastował urząd ministra na dworze Ludwika XIV. Za główny cel swego działania obrał sobie uprzemysłowienie kraju, lecz ciężar tego zadania spoczął na barkach biednych rolników, gdyż nakładano na nich coraz większe podatki aby zdobyć potrzebny kapitał. W ten sposób zastosowano akumulacje pierwotną, która bogaciła wpływowe osoby kosztem zwykłego obywatela. Zadaniem dodatkowym była rozbudowa manufaktur królewskich, które produkowały potrzebne towary, przekazywane później na dwór, jak również wspierały wojsko królewskie.
  • Merkantylizm angielski - nazywany "handlowo-wszechstronnym" rozwijał wszystkie dziedziny gospodarki. Najbardziej efektywne działanie przypada na okres działalności Cromwela, który piastował urząd ministra gospodarki za czasów rządów Elżbiety I. Jednym z wielu jego osiągnięć było wydanie w 1651 roku tzw. Aktu Nawigacyjnego, który zabezpieczał handel międzynarodowy floty angielskiej. Akt ten skierowany przeciwko Holandii, zastrzegał sobie prawo importu oraz eksportu wszystkich towarów z oraz do portów angielskich jeżeli na pokładzie od 50 do 100% załogi było anglikami. Wielkie zakłady przemysłowe opierały się wyłącznie na pracy wolnych robotników angielskich, ponieważ Anglia przeprowadziła znacznie wcześniej rewolucje burżuazyjną (1640-1660) niż inne kraje Europejskie. W związku z tym produkcja zwiększyła się, gdyż wzrosła wydajność pracowników. Całkowicie odmienna sytuacja prezentowała się we Francji, gdzie pańszczyznę zniesiono dopiero 1,5 roku później, dlatego też rozwój gospodarczy tych dwóch państw różnił się od siebie i to znacznie.
  • Merkantylizm holenderski - zwany inaczej "handlowo-morskim", gdyż rządy tego państwa upatrywały wzbogacenia wyłącznie w handlu międzynarodowym.
ZOBACZ PODOBNE ARTYKUŁY:


Pokaż innym ten wpis:

pobierz jako PDF

Komentuj z Facebookiem


Rozmiar tekstu: A A A
Wyślij emaila
Sekret
kapitalizm
Hipnotyczny marketing
Asertywność NLP Cele Sukces


Dziennik Internautów (DI) - internet w życiu i biznesie
Wprost
Wprost i Kultura
Ludzie
Blogbox
Webhosting.pl. Portal technologii internetowych
Pitbul
ototrend
Portal Zwierciadło - weź oddech | Portal Zwierciadlo
Polska Agencja Prasowa
Webinside.pl: tworzenie stron WWW, kurs HTML, PHP, Flash
Gover
InfoTuba