Rozwój osobisty? A po co?

Rozwój osobisty? A po co?

Początkowe pytanie zasadnicze – „czy warto w ogóle się zainteresować rozwojem samego siebie” zmigrowało w pytanie...

Mateusz Machaj: Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

O kłopotach amerykańskiej gospodarki rozpisują się nie tylko ekonomiści i analitycy finansowi.

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Ilu ludzi, tyle definicji sukcesu. Dla każdego będzie oznaczać to całkiem coś innego.

10 umysłowych trików, które musisz znać

10 umysłowych trików, które musisz znać

Umysł zna wiele sztuczek, o których pewnie jeszcze nie słyszałeś. Będziesz zaskoczony jak łatwo i przyjemnie (...) Więcej »

Nowe artykuły w serwisie poświęcone rozwojowi osobistemu i ekonomii

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Wszyscy ludzie są różni i każdy z nas jest – chciałoby się rzec – genetycznym unikatem. Charakteryzuje Cię pewna grupa cech, których nikt inny nigdy wcześniej (...) Więcej »

Jak odnaleźć swoją pasję

Jak odnaleźć swoją pasję

Często z prośbą o pomoc piszą do mnie osoby, które chciałyby robić w życiu coś, co zawsze ich będzie pasjonować. Chciałyby pracować wiedząc, że to jest (...) Więcej »

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Od jakiegoś czasu sporo hałasu w mediach robi film „The Secret". DVD i książki związane z ‘The Secret' są na liście bestsellerów amazon.com. W naszym rodzimym (...) Więcej »

Polityka personalna i strategiczne zarządzanie potencjałem społecznym

Polityka personalna i strategiczne ...

Funkcja personalna, podobnie jak marketingowa, finansowa, produkcyjna itd., jest jedną z funkcji przedsiębiorstwa. Zajmuje się (...) Więcej »

Jesteś tutaj: Start » Teoria organizacji i zarządzania - Artykuły » Kierunki w teorii organizacji i zarządzania

Kierunki w teorii organizacji i zarządzania (VI)

Drukuj | 26 luty 2011 | Tekst jest fragmentem książki autorstwa Ricky W. Griffin Podstawy Zarządzania Organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, książki pod redakcją Jerzego Kurnala Twórcy naukowych podstaw organizacji, Wybór pism, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1972 oraz książki autorstwa Witold Kieżun Sprawne Zarządzanie Organizacją, Szkoła Główna Handlowa. Warszawa 1997

8.3. Instytucjonalne Podejście Ekonomiczne

Podejście instytucjonalne rozwinęło się w Niemczech na tle krytyki klasycznej teorii ekonomicznej i jej założenia o cenie, jako jedynym czynniku konkurencyjnym. Istotą tego podejścia jest empiryczna analiza rzeczywistości w celu określenia prawdziwej natury konkurencji i czynników instytucjonalnych działających na rynku. Zakłada się również, że instytucjonalne czynniki oddziaływujące na przedsiębiorstwo są podatne na zmiany inspirowane przez strategię przedsiębiorstwa.

W ramach tego kierunku występują trzy podstawowe orientacje:

a) konkurencja przez innowacje,

b) realność procesu decyzyjnego,

c) model organizacji przemysłowej.

Pierwsza orientacja została rozwinięta przez Josepha Schumpetera, który przeciwstawiając się teorii klasycznej, za podstawowe źródło konkurencji uznał innowacje. (...) Według Schumpetera istnieje zatem pewna prawidłowość drogi rozwoju ekonomicznego poprzez proces innowacyjny, który powoduje destrukcję dotychczasowej produkcji i silny popyt na nowy produkt. W tym procesie występuje również zjawisko sztucznego rozbudzania potrzeb dotychczas nie istniejących.

Druga z kolei orientacja instytucjonalnego podejścia ekonomicznego polega na próbie zdefiniowania prawdziwych celów kierowników przedsiębiorstw. Klasyczna teoria ekonomiczna zakładała, że wewnętrzna struktura przedsiębiorstwa nie ma żadnego wpływu na przyjętą pełną racjonalność podejmowanych decyzji. Stąd też i założenie, że przedsiębiorca - właściciel działa podejmując doskonałe decyzje na podstawie pełnej informacji.

Tymczasem już w 1929 r. Berle i Means (Miller 1988, 1988c) stwierdzili, że więcej niż połowa dwustu największych przedsiębiorstw amerykańskich jest zarządzana przez dyrektorów nie będących ich właścicielami. Jak wiadomo, ten proces się pogłębił i obecnie należy do rzadkości sytuacja, w której posiadacz konkretnego pakietu akcji w dużych przedsiębiorstwach sam zajmuje się zarządzaniem. Wykształcił się natomiast zawód menedżera o wysokich kwalifikacjach, który umie sprawnie zarządzać firmą.

Powstaje jednak problem motywacji tych menedżerów. Jest nim zysk firmy, korzyści osobiste, komfort stanowiska czy władza? Na to pytanie odpowiedzieli March i Simon (1977), którzy stwierdzili w wyniku badań, że menedżerowie usiłowali zwiększyć potęgę ekonomiczną kompanii dla realizacji swoich osobistych celów: własnego zysku i osobistego komfortu fizjologicznego, społecznego i psychologicznego.

Tu leży jedna z tajemnic sektora prywatnego w stosunku do sektora państwowego. Sektor prywatny w swoich gigantycznych jednostkach zarządzany jest, tak samo jak publiczny, przez zespół urzędników nie będących właścicielami, jednakże szanse osobistego sukcesu dla menedżera w prywatnym przedsiębiorstwie są nieporównywalnie większe. Gratyfikacje rzędu setek, a nawet milionów dolarów, nie są tu czymś niezwykłym. Jeśli do tego doda się zupełną swobodę działania, ograniczonego tylko długofalową strategią określaną przez Radę Nadzorczą i Zebranie Plenarne Akcjonariuszy, i porówna z biurokratycznym podporządkowaniem jednostkom administracji publicznej w przedsiębiorstwach państwowych, to rozumie się istotę przewagi ekonomicznej również gigantów przemysłu prywatnego.

8.4. Idealny Model Organizacji Przemysłowej

Idealny model organizacji przemysłowej został przedstawiony w pracach John Maurice Clarca (Scherer, 1980), który usiłował określić warunki akceptowanej konkurencji. Ten paradygmat określał zależności pomiędzy strukturą przemysłu, w którym działa firma, strategią stosowaną przez dane przedsiębiorstwo i rezultatem jej działalności. Zarówno strategia, jak i cała działalność przedsiębiorstwa są zdeterminowane przez strukturę przemysłu.

Podstawowymi atrybutami przemysłu, które oddziaływują na strategię i wydajność pracy, są:

- bariery wejścia do działalności w danym przemyśle,

- liczba i wielkość firm konkurencyjnych,

- stopień zróżnicowania produktów na rynku.

We współczesnych koncepcjach paradygmatu organizacji przemysłowej zwraca się uwagę na ważną rolę strategii przedsiębiorstwa, która oddziaływuje, na zasadzie sprzężenia zwrotnego (feed backu), na strukturę rynku, np. poprzez innowacyjną produkcję czy obniżoną cenę produktu. W każdym razie struktura zależności pomiędzy rynkiem, strategią a wynikiem działalności firmy jest niepodważalną tezą paradygmatu organizacji przemysłowej.

9. Szkoła Podejścia Systemowo-Informatycznego

Fascynacja metodami psychosocjologicznymi w krajach kapitalistycznych osiągnęła swoje apogeum w latach pięćdziesiątych naszego stulecia. Na początku lat sześćdziesiątych rozpoczął się odwrót z tych pozycji, ostra krytyka rozwiązań.

Krytykę rozpoczęli praktycy, właściciele firm, którzy wydatkując wysokie sumy na kształtowanie odpowiedniej atmosfery pracy nie osiągnęli spodziewanego wzrostu wydajności pracy. Okazało się również, że bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między zadowoleniem z pracy a wydajnością nie zawsze występuje. Stwierdzenia te wystarczyły, aby zachwiać podstawy całej koncepcji, choć w wielu rozwiązaniach była ona niewątpliwie trafna.

Powstaje nowy nurt w metodach i technikach zarządzania nazywany systemowym, choć sądzę, że trafniej będzie nazywać go systemowo-informatycznym, istotną bowiem rolę w jego ukształtowaniu odgrywają systemy informatyczne, wykorzystujące najnowocześniejszą instrumentalizację. Nurt ten, który należy uznać za najbardziej nowoczesny, jest swoistą próbą syntezy nurtów poprzednich, a w metodzie kierowania wyraża się w dwóch aspektach:

a) jako pewien ogólny sposób metodologicznego podejścia do problemów organizacji lub jako pewna postawa,

b) jako konkretna metoda stosowania procedury systemowej do podejmowania decyzji.

Rozpatrzmy te dwa aspekty bardziej szczegółowo. Podejście systemowe do procesu kierowania jest wyrazem określonej postawy metodologicznej, przyjmowanej przez kierownika w realizacji jego funkcji kierowniczych lub przy realizacji poszczególnych faz czynności kierowniczych. Postawa wyraża się więc zarówno na etapie planowania, jak i organizowania, motywowania i kontroli. Charakteryzując ją ogólnie, można wydzielić następujące istotne cechy:

A. Organizację traktuje się jako system składający się z wielu podsystemów cząstkowych. Zakłada się kompleksowość ujęcia problemu sprawnego działania, a więc docenianie roli i nurtu humanistycznego i naukowej organizacji pracy. Utrzymanie równowagi w funkcjonowaniu organizacji wymaga bowiem wielostronności widzenia każdego problemu, wieloaspektowej preparacji każdej decyzji. W systemowym podejściu zakłada się więc, że organizacja jest całością, na której sprawne działanie składają się zarówno czynniki techniczne, jak i ekonomiczne, socjologiczne i psychologiczne. Stąd też każda i decyzja kierownicza musi uwzględniać całe bogactwo aspektów wywierających wpływ na jej poprawność, a więc również i wykorzystywać wszystkie metody optymalizacji.

B. Druga ogólna cecha podejścia systemowego w kierowaniu to przyjęcie zasady sprzężenia zwrotnego między częściami i całością, częściami między sobą, całością a otoczeniem i częściami a otoczeniem.

C. Trzecia wreszcie cecha podejścia systemowego to rozpatrywanie każdego elementu w określonych przedziałach. W toku preparacji decyzji konieczna jest analiza efektu z punktu widzenia różnych przedziałów, w których efekt jest oceniany.

Rozpatrzmy teraz nurt systemowo-informatyczny w konwencji parametrów metod zarządzania, analogicznych jak przy analizie nurtów poprzednich.

Dobór kadr staje się bardziej skomplikowanym problemem ze względu na zasadniczą zmianę potrzeb kwalifikacyjnych.

... Cała więc sfera decyzji taktycznych i strategicznych staje się terenem elastycznych działań decyzyjnych z możliwością wykorzystania systemu informatycznego. Doświadczenia amerykańskie związane z wprowadzeniem automatyzacji wskazują zarówno na zmniejszenie się liczby zatrudnionych, często dość poważne, jak i na powstanie nowych stanowisk pracy i nowych treści stanowisk pracy, a przede wszystkim nowych wymagań w zakresie kwalifikacji pracowników.

Automatyczna masowa produkcja, stanowiąca bazę metody zarządzania systemowo-informatycznego, opiera się na zdobyczach elektroniki, elektrotechniki, hydrauliki, telemechaniki itd. Powstaje sytuacja, w której utrzymanie pracowników znających się tylko na jednej z tych specjalizacji jest w zautomatyzowanym zakładzie nieopłacalne.

Tendencje do likwidacji ostrego przedziału pomiędzy instruktażem i wykonawstwem, tak typowe dla nurtu psychosocjologicznego, są w pełni akceptowane w podejściu systemowo-informatycznym. Ceni się inicjatywę i kreatywność wykonawców, pobudzając ruch racjonalizatorski ... wykwalifikowany pracownik ma duże możliwości usprawnienia procesu, mimo że proces ten jest znacznie bardziej skomplikowany niż w niezautomatyzowanym systemie produkcji.

Potwierdzenie znajduje również teza łagodnego nadzoru jako formy efektywnej kontroli. Teza ta przechodzi jednak pewne ewolucje związane z rozwojem techniki. W coraz bowiem większym stopniu występuje zjawisko automatycznego wykazywania niesprawności działania. Świadomość istnienia automatycznego systemu kontroli, który w niezawodny sposób oceni sprawność działania, mobilizuje do permanentnej samokontroli. Idea samokontroli występuje coraz częściej również w działaniach nie związanych z automatyzacją, pojawia się ona jako element systemów wysokiej jakości działania (amerykańska "zero defects", angielska "right first time").

Również funkcje motywowania mogą być sprawniej realizowane przy istnieniu systemu informatycznego ze względu na łatwość agregacji danych. W kierunku systemowym ex definitione konieczne jest uwzględnienie całego bogactwa natury ludzkiej w procesie pracy.

Sfera oddziaływania motywacyjnego wzbogaca się więc poważnie w związku z nowymi możliwościami technicznymi w zakresie rozeznania postaw, motywów działania i opinii załogi. Cały dorobek szkoły psychosocjologicznej i koncepcja zarządzania przez integrację mogą być tu w pełni wykorzystane.

Olbrzymia większość zagadnień w tej sferze ma jednak charakter nieustrukturalizowany, choć postępy w zastosowaniu matematyki w psychologii są coraz większe. Budowane modele motywacyjne mają jednak w dalszym ciągu charakter nieprecyzyjny i niesprawdzalny w odmiennym środowisku pracy.

W zakresie metod motywacyjnych nurt systemowo-informatyczny petryfikuje dorobek szkoły psychosocjologicznej doceniając bogactwo oddziaływań pobudzających do wysiłku w procesie pracy. Buduje się coraz nowe modele motywacyjne, nawiązujące do postępów w analizie osobowości człowieka pracy. Generalną zasadą staje się świadomość efektu wielopłaszczyznowego oddziaływania pobudzającego, nawiązującego do bogactwa i zmienności psychiki człowieka w procesie pracy.

W strukturach organizacyjnych nowoczesne systemy informatyczne przyspieszają proces spłaszczania. Szczeble pośrednie typu przekaźnikowego zaczynają degenerować się, centralny ośrodek, mając zapewniony dopływ wszechstronnej informacji zakumulowanej w pamięci komputera, dostępnej na każde żądanie i w każdej chwili, łatwiej może się obejść bez zbędnego pośrednictwa. Jednocześnie jednak obfitość informacji w ośrodku centralnym stwarza konieczność rozbudowy sztabu specjalistów, którzy odpowiednio te informacje wykorzystują. System informatyczny umożliwia także dowolną organizację z punktu widzenia zakresu centralizacji.

Łatwość uzyskania bezpośrednich i wiarygodnych informacji za pośrednictwem sieci teletransmisji i zestawów komputerowych umożliwia centralne sterowanie dużymi wielozakładowymi organizacjami. Z jednej strony, zostają tu spełnione podstawowe warunki sprawności systemu scentralizowanego: szybkość i wiarygodność informacji, z drugiej zaś - powstają duże możliwości systemów silnie zdecentralizowanych, w których jednostki wykonawcze są upełnomocnione do podejmowania decyzji samodzielnych. System informacyjny umożliwia tu nieledwie bieżącą informację centrali o wszystkich decyzjach podejmowanych na szczeblach operacyjnych. W ten sposób nowoczesna instrumentalizacja umożliwia realizację podstawowej zasady: im lepsza centralna informacja, tym większa decentralizacja.

Nurt systemowo-informatyczny w zarządzaniu jest elementem nadbudowy nad bazą, którą cechuje rozwój automatyzacji zarówno w procesie produkcyjnym, jak i w przetwarzaniu informacji.

Nurt ten apeluje więc do nowego stereotypu człowieka. Stereotyp ten to pochodna operatora systemów zautomatyzowanych, a więc człowiek przewidujący, zorganizowany, ukształtowany przez racjonalny świat planowej działalności. Stereotyp ten mieści się w modelu człowieka racjonalnego, tj. takiego, który myśli kategoriami przyszłości, dostrzega system powiązań między zjawiskami i procesami, dostosowuje swoje działanie do przewidywanego rozwoju toku wydarzeń.

Sumując skrótową charakterystykę podejścia systemowego należałoby stwierdzić, że:

a) podejście systemowe jest niewątpliwie podstawą do zwiększenia sprawności organizacji,

b) metoda kwantytatywna stosowana w procedurach systemowego kierowania ma ograniczony zakres zastosowalności w układach probabilistycznych, zwłaszcza złożonych,

c) budowa systemów informatycznych i systemów przekazu informacji podnosi zdecydowanie jakość kierowania,

d) przekaz satelitarny, modem, E-mail, umożliwiają globalizację działań gospodarczych tworząc międzynarodowe systemy zarządzania.

Kierowanie systemowo-informatyczne można więc uznać za próbę syntezy dotychczasowych metod, z wykorzystaniem nowoczesnej instrumentalizacji i przy podjęciu określonej, dialektycznej interpretacji rzeczywistości. Stanowi ono w ten sposób koncepcję niewątpliwie nowoczesną, ale daleką od całościowego ujęcia w skończony system kierowania. Stąd te, jak dotąd, niedopracowane w szczegółach koncepcje, które wymagają rozwijania, eksperymentowania, a zwłaszcza doskonalenia warsztatu poznawczego.

Literatura:

  1. Ricky W. Griffin: Podstawy Zarządzania Organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998
  2. Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Kurnala: Twórcy naukowych podstaw organizacji, Wybór pism, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1972
  3. Witold Kieżun: Sprawne Zarządzanie Organizacją, Szkoła Główna Handlowa. Warszawa 1997


Pokaż innym ten wpis:

pobierz jako PDF

Komentuj z Facebookiem


Rozmiar tekstu: A A A
Wyślij emaila
Sekret
kapitalizm
Hipnotyczny marketing
Asertywność NLP Cele Sukces


Dziennik Internautów (DI) - internet w życiu i biznesie
Wprost
Wprost i Kultura
Ludzie
Blogbox
Webhosting.pl. Portal technologii internetowych
Pitbul
ototrend
Portal Zwierciadło - weź oddech | Portal Zwierciadlo
Polska Agencja Prasowa
Webinside.pl: tworzenie stron WWW, kurs HTML, PHP, Flash
Gover
InfoTuba