Rozwój osobisty? A po co?

Rozwój osobisty? A po co?

Początkowe pytanie zasadnicze – „czy warto w ogóle się zainteresować rozwojem samego siebie” zmigrowało w pytanie...

Mateusz Machaj: Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

O kłopotach amerykańskiej gospodarki rozpisują się nie tylko ekonomiści i analitycy finansowi.

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Ilu ludzi, tyle definicji sukcesu. Dla każdego będzie oznaczać to całkiem coś innego.

10 umysłowych trików, które musisz znać

10 umysłowych trików, które musisz znać

Umysł zna wiele sztuczek, o których pewnie jeszcze nie słyszałeś. Będziesz zaskoczony jak łatwo i przyjemnie (...) Więcej »

Nowe artykuły w serwisie poświęcone rozwojowi osobistemu i ekonomii

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Wszyscy ludzie są różni i każdy z nas jest – chciałoby się rzec – genetycznym unikatem. Charakteryzuje Cię pewna grupa cech, których nikt inny nigdy wcześniej (...) Więcej »

Jak odnaleźć swoją pasję

Jak odnaleźć swoją pasję

Często z prośbą o pomoc piszą do mnie osoby, które chciałyby robić w życiu coś, co zawsze ich będzie pasjonować. Chciałyby pracować wiedząc, że to jest (...) Więcej »

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Od jakiegoś czasu sporo hałasu w mediach robi film „The Secret". DVD i książki związane z ‘The Secret' są na liście bestsellerów amazon.com. W naszym rodzimym (...) Więcej »

Polityka personalna i strategiczne zarządzanie potencjałem społecznym

Polityka personalna i strategiczne ...

Funkcja personalna, podobnie jak marketingowa, finansowa, produkcyjna itd., jest jedną z funkcji przedsiębiorstwa. Zajmuje się (...) Więcej »

Jesteś tutaj: Start » Teoria organizacji i zarządzania - Artykuły » Kierunki w teorii organizacji i zarządzania

Kierunki w teorii organizacji i zarządzania (II)

Drukuj | 26 luty 2011 | Tekst jest fragmentem książki autorstwa Ricky W. Griffin Podstawy Zarządzania Organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, książki pod redakcją Jerzego Kurnala Twórcy naukowych podstaw organizacji, Wybór pism, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1972 oraz książki autorstwa Witold Kieżun Sprawne Zarządzanie Organizacją, Szkoła Główna Handlowa. Warszawa 1997

Głównym przedmiotem prac naukowo – badawczych małżeństwa Franka i Lilian Gilbrethów były badania ruchów roboczych i czasu pracy oraz poszukiwania doskonalszych metod pracy, które obniżały poziom marnotrawstwa wysiłku robotników. Starali się wyeliminować zbędne ruchy robocze, ograniczyć zmęczenie robotników oraz określić najlepsze sposoby wykonania pracy (one best way). W swoich doświadczeniach posłużyli się cyklografem, za pomocą którego można było sfilmować tory ruchów roboczych rąk i nóg badanych robotników.

Metoda badawcza F. i L. Gilbrethów ruchów roboczych i czasu pracy koncentrowała się na:

  1. Analizie ruchów roboczych i operacji niezbędnych oraz zbędnych, a więc tych, które powinny być wyeliminowane,
  2. Ustaleniu kolejności i czasu trwania wykonywanych czynności,
  3. Opracowaniu najlepszych metod pracy i czasu wykonania z punktu widzenia jej wydajności, stopnia zmęczenia i biegłości wykonania pracy,
  4. Opracowaniu ergonomicznych narzędzi i przedmiotów pracy, które uczyniłyby pracę mniej męczącą, a jednocześnie wydają i przyjemną.

Dynamikę zmian i czas trwania ruchów roboczych, Gilbrethowie analizowali posługując się chronocyklografem, dzięki któremu mogli z dużą dokładnością ustalić czas trwania elementarnych ruchów rąk, nóg i tułowia robotnika w czasie pracy. Później do swych badań używali kamery filmowej. Ich badania stanowiły podstawę opracowania 17 mikroruchów tzw. therbligów.

W wyniku wieloletnich studiów E. Gilbreth sformułował podstawowe zasady ekonomii ruchów, znajdujących zastosowanie głównie w pracach powtarzalnych. Innym rodzajem osiągnięć badawczych Gilbrethów była psychologiczna analiza zmęczenia połączona z koniecznością szkolenia pracowników i uczenia ich współpracy z kierownictwem w realizacji wydajnych metod pracy.

Wybitnym przedstawicielem myśli klasycznej był Harrington Emerson. Urodził się w 1853 r. w Stanach Zjednoczonych. Studiował nauki techniczne, ekonomię, muzykę, języki obce. Po ukończeniu studiów pracował jako nauczyciel. W 1902 r. został samodzielnym doradcą przedsiębiorstw w sprawach organizacyjnych. W tym czasie poznał osobiście Taylora i zaznajomił się dokładnie z jego dorobkiem badawczym. Poglądy Taylora posłużyły mu jednak tylko za punkt wyjścia do sformułowania własnej koncepcji zasad racjonalnego zarządzania przedsiębiorstwem. Opracował on system zarządzania przez cele (management by objectives), który został przyjęty za podstawę zarządzania przez liczne wielkie przedsiębiorstwa amerykańskie. Sławę przysporzyło mu wydanie w 1912 roku pracy pt. „Dwanaście zasad wydajności pracy”, do których zaliczył kolejno:

  1. wyraźne określony cel działania,
  2. zdrowy rozsądek,
  3. rade kompetentną, czyli fachowe doradztwo ekspertów,
  4. dyscyplinę polegającą na sumiennym i pilnym wykonywaniu obowiązków,
  5. sprawiedliwe i uczciwe postępowanie kierownictwa i członków organizacji,
  6. niezawodne, szybkie i dokładne sprawozdanie kierownictwa i członków organizacji,
  7. plan i porządek przebiegu działań,
  8. wzorce, normy i harmonogramy przebiegu działań,
  9. przystosowanie warunków pracy,
  10. wzorcowe sposoby działania, określające programy najlepszego wykonania każdej pracy, zadania i czynności,
  11. pisemne instrukcje i regulaminy pracy,
  12. nagradzanie za wydajność pracy.

W latach dwudziestych, jako ekspert w dziedzinie komunikacji, opiniował projekt budowy warszawskiego metra, który uważał za dobre rozwiązanie. Projekt metra został zrealizowany po 75 latach.

Propagatorem idei Taylora w Europie był francuski uczony, chemik i fizyk Henry Le Chatelier, który w 1904 roku w prowadzonym przez siebie czasopiśmie „Le Revue de Metallurgie” drukował i upowszechniał jego prace. Wcześniej, bo w roku 1881 zyskał on sławę formułując jako fizyk „regułę przekory” – prawo rządzące układami fizyko – chemicznymi głoszące, że: Jeżeli układ znajdujący się w stanie równowagi zostanie poddany działaniu nowego czynnika zewnętrznego, to w układzie zajdą procesy zmniejszające wpływ tych czynników.

Osiągnięciem H. Le Chateliera było również opracowanie cyklu działania zorganizowanego, zwanego też cyklem organizatorskim, który obejmuje następujące etapy:

  1. Określenie celu, który mamy osiągnąć.
  2. Zbadanie środków i warunków, które są potrzebne do osiągnięcia tego celu.
  3. Zaplanowanie całego działania.
  4. Przygotowanie i zorganizowanie środków i warunków uznanych za potrzebne.
  5. Wykonanie wszystkich zadań stosownie do powziętego planu.
  6. Kontrola otrzymanych wyników.

Przedstawiony przez niego cykl działania zorganizowanego działania jest do dziś powszechnie wykorzystywany w praktyce organizatorskiej i uznawany za filozofię sprawnego działania. Wyjaśnił ponadto błędne użycie przez Taylora nazwy „naukowe zarządzanie” proponując określenie „naukowej organizacji pracy”.

Wybór artykułów Taylora na temat organizacji pracy i przemówienia Le Chateliera dotyczące naukowej organizacji pracy zebrał i wydał w języku polskim Karol Adamiecki w książce pt. „Filozofia systemu Taylora”. Na grunt nauki organizacji przeniósł on regułę przekory i określił ją mianem „Inercji przyzwyczajeń”.

Karol Adamiecki urodził się w 1866 r. w Dąbrowie Górniczej. Gimnazjum ukończył w Łodzi, a następnie wstąpił do Petersburskiego Instytutu Technologicznego. Po ukończeniu Instytutu zaczął pracować jako inżynier w rosyjskich walcowniach. W tym właśnie czasie podjął badania, które nie ograniczały się do zagadnień technologicznych, lecz dotyczyły także organizacji pracy zespołowej i kierowania nią. Badania w walcowniach pozwoliły mu na sformułowanie tzw. prawa harmonii i na opracowanie zasad sporządzania harmonogramów. W 1903 r. – a więc w tym samym czasie co Taylor, ale całkiem niezależnie od Taylora – Adamiecki ogłosił swe pierwsze prace na temat prawa harmonii i inne rezultaty swych badań w walcowniach. Po pierwszej wojnie światowej powrócił do Polski i objął kierownictwo katedry naukowej Organizacji w Politechnice Warszawskiej. Na tym stanowisku rozwinął ożywioną działalność zmierzającą do popularyzacji naukowej organizacji pracy. Był współtwórcą i dyrektorem Instytutu Naukowej Organizacji w Warszawie. Przyczynił się także w znacznej mierze do założenia Międzynarodowego Stowarzyszenia Naukowej Organizacji (CIOS).

Adamiecki – jako jeden z pierwszych – zwrócił uwagę na zależność kosztów własnych produkcji od intensywności pracy. Oprócz prawa harmonii, obejmującego zasadę harmonii doboru organów pracy zespołowej i zasadę harmonii działania tych organów, sformułował prawo optymalnej produkcji, oparte na prawidłowościach w kształtowaniu się kosztów produkcji. Prawa te oraz prawo podziału pracy i prawo koncentracji uważał za teoretyczne podstawy nauki o organizacji i kierownictwie.

Adamieckiego można uważać nie tylko za najwybitniejszego przedstawiciela tej nauki w Polsce, lecz również za znakomitego racjonalizatora pracy produkcyjnej w skali światowej.

Twórcą nowoczesnej organizacji produkcji i technologii wytwarzania samochodów był Henry Ford (więcej przeczytasz w artykule Historia Forda i Historia Forda cz. 2), właściciel zakładów samochodowych w Detroit. Do jego największych osiągnięć należą:

a) produkcja taśmowa samochodów jako rewolucyjne techniczno – organizacyjne przedsięwzięcie pozwalające wytwarzać masowo samochody (7000 szt. w ciągu dnia z taśmy montażowej o dł. 24 km),

b) koncepcja oparcia sytemu pracy na daleko posuniętej specjalizacji czynności wykonywanych przez robotników, czyniąc pracę maksymalnie uproszczoną i nie wymagającą żadnych kwalifikacji,

c) organizacja sieci serwisu usług naprawczych dla klientów kupujących samochody Forda,

d) ograniczenie biurokracji zakładowej poprzez likwidację pośrednich szczebli władzy hierarchicznej.

Słabościami jego modelu było:

a) zbyt głęboki podział pracy, ograniczający działania robotników do bardzo uproszczonych ruchów roboczych, powtarzanych tysiące razy w ciągu dnia,

b) nasilenie monotonii i znużenia psychicznego, które w dłuższym okresie stawało się źródłem zmęczenia fizjologicznego, wzrostu zachorowalności, absencji i fluktuacji, obniżki wydajności pracy i pogorszenia jakości produkcji.

Płacąc dużo, żądał od swoich pracowników bezwzględnego posłuszeństwa i lojalności. Powołał nawet zakładowe służby nadzoru i bezpieczeństwa. Zakazał zrzeszania się w związki zawodowe i głoszenie poglądów politycznych. System Forda był bardzo krytykowany przez robotników, socjologów i psychologów, którzy widzieli w nim źródło wyczerpania fizycznego i psychicznego w produkcji przy taśmie. Określany był jako system zniechęcający do pracy przy taśmie, ogłupiający i wywołujący choroby nerwowe. Ponadto krytykowano system za autorytaryzm i tworzenie atmosfery „koszar i represji”. Pomimo wszystkich krytyk do dnia dzisiejszego nie słabnie zainteresowanie i uznanie dla osiągnięć Forda i jego wnuka Ford II. System ten jest dzisiaj na nowo odkrywany i wzbogacany przez Japończyków.

2. Kierunek administracyjny

W odróżnieniu do zarządzania naukowego zajmującego się pracą poszczególnych pracowników, zarządzanie administracyjne koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją. Sprawne zarządzanie urzędami publicznymi i organizacjami gospodarczymi stało się sprawą bardzo istotną. Naprzeciw takim potrzebom wyszli Max Weber i Henry Fayol.

Henri Fayol urodził się w 1841 r. we Francji. Po ukończeniu Akademii Górniczej w St. Etienne pracował we francuskim przemyśle górniczym. W 1988 r. wszedł w skład zarządu przedsiębiorstwa... i przyczynił się do jego rozwoju dzięki swym umiejętnościom kierowniczym i wprowadzeniu wzorowej organizacji. Równocześnie prowadził badania zmierzające do określenia zasad nauki o administracji. Nazwisko Fayola nie bez słuszności wymienia się zaraz obok nazwiska Taylora, bowiem obaj wnieśli równie istotny wkład w rozwój naukowych podstaw organizacji i zarządzania. Na podkreślenie zasługuje również to, że ich koncepcje teoretyczne wynikały z doświadczenia uzyskanego w czasie wieloletniej pracy praktycznej. Ich podejście do problemu naukowej organizacji pracy było różne. Taylor dążył przede wszystkim do podniesienia wydajności pracy ludzi i maszyn oraz do podporządkowania organizacji przedsiębiorstwa „od dołu ku górze”. Fayol dążył natomiast przede wszystkim do racjonalizacji pracy naczelnego kierownictwa i w tym właśnie celu opracował zasady administracji w przedsiębiorstwie, w których zamknął całe swoje wielkie doświadczenie zawodowe. Potrafił odróżnić czysto strukturalne problemy organizacyjne od problemów kierownictwa i kierowania. Jednocześnie jednak rozumiał przenikanie się tych problemów na wielu płaszczyznach.

Henri Fayol uznawany powszechnie za ojca nauki zarządzania opublikował w 1916 roku swoją najcenniejszą pracę pt. „Administracja przemysłowa i ogólna”. Na podstawie swoich doświadczeń w kierowaniu koncernem górniczo – hutniczym wyodrębnił funkcje przedsiębiorstwa, do których zliczył.

a) techniczne, dotyczące produkcji,

b) handlowe, obejmujące zakup, sprzedaż i wymianę towarów,

c) finansowe, dotyczące pozyskiwania kapitału i jego wykorzystania,

d) ubezpieczeniowe,

e) rachunkowości,

f) administracyjne.

W ramach funkcji administracyjnych wyróżnił pięć czynności zarządzania:

a) przewidywania (planowania),

b) organizowania,

c) rozkazodawstwa (motywowanie),

d) koordynowania,

e) kontrolowania.

Zaproponowany przez niego model funkcji zarządzania stanowi do dzisiaj podstawę współczesnych koncepcji zarządzania przedsiębiorstwem. Swoją koncepcję funkcji zarządzania powiązał z pożądanymi uzdolnieniami kierowniczymi na poszczególnych szczeblach hierarchii organizacyjnej i opracował na tej podstawie model wymagań i umiejętności kierowniczych w organizacji (tablica uzdolnień kierowniczych).

Literatura:

  1. Ricky W. Griffin: Podstawy Zarządzania Organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998
  2. Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Kurnala: Twórcy naukowych podstaw organizacji, Wybór pism, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1972
  3. Witold Kieżun: Sprawne Zarządzanie Organizacją, Szkoła Główna Handlowa. Warszawa 1997


Pokaż innym ten wpis:

pobierz jako PDF

Komentuj z Facebookiem


Rozmiar tekstu: A A A
Wyślij emaila
Sekret
kapitalizm
Hipnotyczny marketing
Asertywność NLP Cele Sukces


Dziennik Internautów (DI) - internet w życiu i biznesie
Wprost
Wprost i Kultura
Ludzie
Blogbox
Webhosting.pl. Portal technologii internetowych
Pitbul
ototrend
Portal Zwierciadło - weź oddech | Portal Zwierciadlo
Polska Agencja Prasowa
Webinside.pl: tworzenie stron WWW, kurs HTML, PHP, Flash
Gover
InfoTuba