Josef Christl: Teoria sprawdzona w praktyce (II)

Krótko mówiąc, globalny przesyt oszczędnościowy, jeśli reprezentuje faktyczne oszczędności i inwestycje, stanowi uzasadnienie dla czujnej, a zarazem spokojnej, postawy banków centralnych. O wiele większym problemem jest globalny nadmiar płynności pieniężnej. W 1936 roku Mises stwierdził, że „tego rodzaju ekspansja kredytowa może przynieść tylko tymczasowe efekty, gdyż po początkowym ozdrowieniu nastąpi większy spadek, który będzie się przejawiać w stagnacji aktywności handlowej i przemysłowej”.[12]

Trudno jednak stwierdzić, czy jesteśmy świadkami globalnego przesytu oszczędnościowego, czy też nadmiernej płynności pieniężnej. Prawdopodobnie mamy do czynienia z jednoczesnym występowaniem obydwu zjawisk. W jednych regionach większą rolę odgrywa pierwsze z tych zjawisk, a w innych drugie.

W obliczu tych nowych wyzwań system monetarny strefy euro jest dość bezpieczny, gdyż polityka Europejskiego Banku Centralnego jest oparta na kompleksowej analizie zjawisk gospodarczych i monetarnych.

Pod wieloma względami nasze gospodarki zmierzają ku niezbadanym obszarom. Prowadzenie wiarygodnej polityki monetarnej w takich warunkach jest niezmiernie istotne. Jednocześnie jednak wysokie jest ryzyko popełnienia błędu. Bardzo często słyszy się o propozycjach działań, które wynikają z dobrych intencji, ale w rzeczywistości mają charakter interwencjonistyczny, a nawet protekcjonistyczny. Realizacja tych propozycji wymagałaby jednak dogłębnej wiedzy na temat sił, które kształtują nasze gospodarki oraz tego, jaką rolę odegrają one w zglobalizowanym świecie. Czy ekonomiści rzeczywiście posiadają taką wiedzę? Sądzę, że Hayek sprzeciwiłby się propozycjom tego typu, gdyż opierają się one na „pozorach wiedzy” i jako takie przyniosłyby więcej szkód niż korzyści.

Mimo to, politycy muszą cały czas podejmować decyzje. A zatem brak takich propozycji nie jest żadnym rozwiązaniem. Jeśli miałbym przedstawić propozycję, opierając się na teoriach Schumpetera i Hayeka, a właściwie całej szkoły austriackiej, to brzmiałaby ona następująco: musimy uczynić nasze gospodarki bardziej elastycznymi!

W elastycznej gospodarce ludzie mają większą szansę na wykorzystanie swoich umiejętności i talentów. Mają mniej powodów, by obawiać się utraty pracy, gdyż łatwiej jest znaleźć nową pracę. Elastyczna gospodarka szybciej i bardziej automatycznie dostosowuje się do zmian. a także cechuje się mniejszymi wahaniami koniunktury, gdyż mechanizmy dostosowawcze zaczynają działać wcześniej, mniej gwałtownie i bardziej efektywnie. W takiej sytuacji działania polityków w reakcji na wydarzenia mają mniejsze znaczenie, chociaż nie są one zupełnie zbędne.

Chciałbym zakończyć cytatem z Hayeka: „Jeśli człowiek, podejmując wysiłek poprawy ładu społecznego, ma nie wyrządzić więcej szkody niż pożytku, to musi zrozumieć, że w tej dziedzinie, podobnie jak w wielu innych, w których mamy do czynienia ze złożonością zorganizowanych struktur, nie jest możliwe zgromadzenie pełnej wiedzy koniecznej do kontrolowania wydarzeń. Zatem musi on korzystać z wiedzy, którą jest w stanie zdobyć, lecz nie po to, by kształtować przebieg zdarzeń, tak jak rzeźbiarz kształtuje swoje rękodzieło, ale by pielęgnować rozwój poprzez stworzenie właściwego otoczenia, tak jak robi to ogrodnik uprawiający rośliny”.[13]