Jeffrey Tucker: Niepowstrzymany Rothbard

Rothbard wybrał dobrą drogę i nigdy się nie zawahał. Gdy żył, wielu studentów i naśladowców słusznie dostrzegało w jego myśli kulminację wszystkiego, co znakomite w liberalnej tradycji intelektualnej. Wzmocnił konserwatyzm, trwale i silnie przywiązując go do własności prywatnej, systematycznie ukazując, że społeczeństwo może kwitnąć bez jakiegokolwiek naruszania tej zasady. Następnie wyeliminował z idei liberalnej ostatnie pozostałości teorii „umowy społecznej” - nie mówiąc o setkach jego innych trwałych osiągnięć.

Jednakże po jego śmierci kwestia spuścizny żyła nie tylko w umysłach przyjaciół, lecz również wrogów. Stanowisko Rothbarda wspierające uniwersalne prawa, wolny handel, własność prywatną, pokój i zdecentralizowane instytucje prawne jest spójne (gdy już się je przemyślało i zrozumiało), lecz nadal jest daleko poza wspieranym przez państwo centrum amerykańskiego życia politycznego, w którym pozwala się na odrzucenie jednej formy etatyzmu jedynie wtedy, gdy przyjmie się inną.

Toteż prawicowi i lewicowi krytycy patrzyli na niego jak na człowieka niebezpiecznego, mącącego w głowach młodzieży i destabilizującego tradycję polityczną. Nawet daleko poza jego politycznym wpływem wrzały debaty wokół jego teorii ekonomicznych, jego historiograficznych rewizji, jego filozoficznych innowacji i strategii politycznych. Umiarkowani klasyczni liberałowie oskarżali Rothbarda o ten sam błąd, który zarzucano Misesowi: dyskredytowanie pryncypium wolności poprzez tak daleko idącą bezkompromisowość i uparcie się przy stosowaniu tego pryncypium.

Wrogowie Rothbarda po wszystkich stronach żywili nadzieję, że jego imię i praca odejdą w mrok przeszłości, a nowe pokolenie ominie to, co konserwatyści od dawna uważali za anarchistyczną truciznę, co lewicowi liberałowie rozpatrywali jako reakcyjne prokapitalistyczne grzmienia, a umiarkowani liberałowie jako haniebny ekstremizm.

Niedawna praca akademicka uznaje na przykład, że większość „liderów współczesnego ruchu libertariańskiego” to niegdysiejsi stronnicy Rothbarda, lecz potem stawia niepopartą nawet cieniem dowodu tezę, że „wpływ Rothbarda skurczył się w czasie jego życia i po jego śmierci.”

Rzecz jasna, podobnie jak w malarstwie, literaturze i muzyce, oddzielenie takich przemijających i chwilowych mód życia intelektualnego od enduring klasyków wymaga czasu. Co stanie się z Rothbardem, nazywanym jeszcze podczas życia „największym żyjącym wrogiem państwa” i „Mr. Libertarianinem”? Czy jego spuścizna intelektualna przetrwa co do zasady w sferze polityki, i czy będzie nią demonstracja moralnych i praktycznych społeczeństwa bez państwa? Czy też może przetrwa jego wkład ekonomiczny - objaśnienie i rozwinięcie paradygmatu misesowskiego?

Czy głównie znany będzie jako historyk okresu kolonialnego, obszaru, w którym specjaliści długo uznawali czterotomową historię Rothbarda za mistrzowsko narratorskie potraktowanie tematu? Czy też jego reputacja była tylko bezpośrednio związana z jego słynną osobowością - ognistego i żywego intelektualisty, jednak ciepłego i radosnego człowieka - że jego imię wyblaknie po jego śmierci?

Po dziesięciu latach dysponujemy wystarczającym obrazem, by stwierdzić, że wpływ Rothbarda trwa i kwitnie nie tylko tak, jak za jego życia, lecz nawet bardziej. Ci, którzy mieli nadzieję, że rothbardianizm przeminie, powinni być gorzko zawiedzeni, podczas gdy ci, którzy zawsze przyjmowali pozytywnie jego wkład, powinni świętować. Co więcej, spuścizna Rothbarda pozostaje na każdym polu, na którym pracował: polityce i teorii ekonomicznej, filozofii, a nawet politycznej strategii i administracji.

Każdy, kto pisał o nim, musi w końcu penetrować mnóstwo obszarów badawczych, tytułów książek, analizować wiele tematów, by dojrzeć cały wkład, którego dokonał Rothbard. Jak to niegdyś podkreślił David Gordon, analiza Rotbarda to jakby pisanie o czterech lub pięciu największych umysłach, jakie kiedykolwiek istniały, z tym wyjątkiem, że dotyczy to jednej osoby. I każdemu z tych naukowców, zapakowanych w jedną postać, poświęcano rozległe dyskusje i każdego z nich od momentu śmierci otoczono złą sławą.

Na ostatniej liście bestsellerów New York Timesa figuruje książka na temat amerykańskiej historii autorstwa Thomasa Woodsa, którego badania są poświęcone okresowi kolonialnemu, „erze postępowej” i wielkiemu kryzysowi; badania te bazują przede wszystkim na dorobku Rothbarda. Książka ta wywołała burzę intelektualną i jest od deski do deski rothbardiańska. To samo można powiedzieć o sprzedających się jak świeże bułeczki tekstach Thomasa DiLorenzo. Wśród książek świata akademickiego po dziesięciu latach od śmierci Murraya Rothbarda światło dzienne ujrzało wiele nowych badań na temat jego myśli oraz prac historycznych i ekonomicznych o podstawach tkwiących w jego ideach: Total Freedom Chrisa Sciabarra’y, Democracy: The God that Failed Hansa Hoppego, The Western Front Hunta Tooleya, Against Leviathan Roberta Higgsa, Reclaiming the American Revolution Williama Watkinsa i wiele innych pozostających w druku lub w obróbce.

Jego książki nabrały nowego życia. Ethics of Liberty ma nowe, angielskie wydanie, a także została przetłumaczona na język hiszpański, włoski, niemiecki, francuski, czeski i chiński. Man, Economy and State pojawił się w edycji hiszpańskiej i chińskiej. History of Economic Thought ukazał się po hiszpańsku. Właśnie ostatniego tygodnia w naszych biurach pojawiło się piękne polskie wydanie For A New Liberty. Artykuły Rothbarda pojawiają się w zbiorach we Francji, Włoszech i Rosji. Jego Egalitarianism as a Revolt Against Nature wznowiono i rozpowszechniono szeroko, podobnie jak w przypadku America’s Great Depression (z nowym wstępem Paula Johnsona). Z naszych zgrubnych obliczeń wynika, że napisano ostatnio tuzin rozpraw naukowych wykorzystujących jego myśl, a sześć następnych oparto na jego dociekaniach historycznych.

Instytut Misesa w Alabamie złożył w jedną całość A History of Money and Banking in the United States, zbiór jego nieznanych i niepublikowanych artykułów. Teraz służy za austriacką alternatywę dla friedmanowskiej historii monetarnej. Wydano The Irrepressible Rothbard (pod redakcją Rockwella). Justin Raimondo napisał biografię (Enemy of the State) oddalającą wiele mitów narosłych wokół jego życia i pracy.

Wyszła także książka Man, Economy and State w wydaniu dla naukowców (Scholars Edition), zintegrowana przepięknie z Power and Market (wydanym osobno w wielu językach), którą usunięto w oryginalnym nakładzie. Książka sprzedała się wielokrotnie w tylu kopiach, ile sprzedano w ciągu 30. lat po jej pierwszej publikacji. Dziś używa się jej w salach szkolnych i wykładowych na całym świecie, w tym w Chinach, gdzie tłumaczenie (obok America’s Great Depression) świetnie się sprzedaje. Objęliśmy patronat nad stworzeniem Planów Nauki (Study Guides) na temat Man, Economy and State i zorganizowaliśmy i utrzymywaliśmy olbrzymie archiwum materiałowe. Pracowaliśmy nad tym, by jego praca była dostępna online w dwóch archiwach, jednym na Mises.org, drugim na LewRockwell.com.

Do naszych biur codziennie trafiają prośby o przedruk i prawa do tłumaczeń takich prac jak „Co rząd zrobił z naszym pieniądzem?„ i takich artykułów, jak Anatomy of the State oraz Left and Right: The Prospects for Liberty. Mises.org nie może nadążyć za prośbami o umieszczenie jego pracy online, a każdy pojawiający się materiał staje się obiektem licznych nowych cytowań, próśb o przedruk i niekończących się dyskusji. Jego eseje o metodologii (jak The Mantle of Science) i jego krytyka centralnego planowania (np. The Fallacy of the Public Sector) wspięły się na kolejne nowe szczeble zainteresowania.