Murray N. Rothbard (cz. 5): Prawdziwy Milton Friedman
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl, autor Murray N. Rothbard, Prawdziwy Milton Friedman, Tłumaczenie: Jan Lewiński
Widzimy, że w dwóch ważkich obszarach opodatkowania oraz pieniądza wpływ Miltona Friedmana był nadzwyczajny – o wiele większy niż gdziekolwiek indziej – i niemal wyłącznie tragiczny w skutkach dla czystego wolnego rynku. Jednakże, nawet na poziomie mikro, gdzie jego wpływ był mniejszy i zwykle bardziej korzystny, Friedman pozostawił dla interwencjonistów teoretyczną furtkę rozmiarów kontynentu. Utrzymuje on bowiem, że rząd jest uprawniony do ingerencji w wolny rynek gdziekolwiek tylko czyjeś działania mają „skutki zewnętrzne”. Wobec czego, gdy A zrobi coś, na czym skorzysta B, a B za to nie zapłaci, według Szkoły Chicagowskiej mamy do czynienia z „błędem” rynku, a zadaniem rządu staje się jego „skorygowanie” poprzez takie opodatkowanie B, by zapłacił A za swą „korzyść”.
Mateusz Machaj: Selektywny przegląd dorobku Miltona Friedmana
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl
16 listopada 2006 odszedł najsłynniejszy ekonomista drugiej połowy dwudziestego wieku. Milton Friedman, w 1976 uhonorowany przez bank centralny Szwecji Nagrodą Nobla w dziedzinie ekonomii, zmarł w wieku 94 lat. Był osobowością znaną w wielu kręgach, zarówno profesjonalnych ekonomistów, jak i wśród osób nie mających takiego wykształcenia, zainteresowanych bardziej zagadnieniami ideologicznymi. W tej kwestii udało mu się osiągnąć doprawdy imponujący status, a pod pewnym względami istne przekleństwo – odwoływali się do niego nawet ludzie, którzy nie znali dobrze jego prac. W niniejszym artykule przypominamy pokrótce poglądy tego wybitnego myśliciela, zarówno te naukowe, mniej znane szerokiej publiczności, jak również te bardziej popularne, jak choćby dotyczące propozycji reformy współczesnego systemu politycznego.
Mateusz Machaj (cz. 2): Selektywny przegląd dorobku Miltona Friedmana
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl
Bank centralny Szwecji przyznał Friedmanowi nagrodę w roku 1976 za dwa osiągnięcia naukowe, z którymi ten ekonomista jest do dzisiaj kojarzony. Pierwszym z nich jest ponowne sformułowanie teorii konsumpcji.
Tradycyjny model keynesowski opiera się na prostym równaniu opisującym zachowania konsumpcyjne. W danym okresie konsument otrzymuje dochód, z którego część podlega „funkcji konsumpcji”. Funkcja konsumpcji jest określana jako część dochodu plus konsumpcja autonomiczna: C = a + bY, gdzie Y oznacza dochód, a i b są parametrami. Takie schematyczne przedstawienie zachowania konsumpcyjnego jest ważne dla modelu dochodowo-wydatkowego, prezentowanego przez keynesowski krzyż. Ludzie otrzymują wypłatę i przeznaczają pieniądze na wydatki, co staje się dochodem kogoś innego etc. W oparciu o krańcową skłonność do konsumpcji sformułowana jest także zasada mnożnika (np. Hall i Taylor 1997, s. 171, 179).
Mateusz Machaj (cz. 3): Selektywny przegląd dorobku Miltona Friedmana
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl
W odniesieniu do wielkiego kryzysu w świadomości społecznej funkcjonuje mit, zgodnie z którym wolny rynek nie jest pożądanym sposobem organizacji życia społecznego. Dowodem tego ma być wystąpienie w roku 1929 bardzo szkodliwej zapaści gospodarczej. Tymczasem Friedman postawił sobie za cel dowieść wyraźnie, że to nie mechanizm rynkowy kształtowany między kupcami i sprzedawcami odpowiada za tak poważną depresję, lecz instytucja amerykańskiego banku centralnego, która popełniła bardzo poważne błędy.
Mateusz Machaj (cz. 4): Selektywny przegląd dorobku Miltona Friedmana
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl
Poza tym Friedman jest oczywiście płomiennym stronnikiem przejęcia przez państwo kontroli nad systemem bankowym i produkcją pieniądza. Przedstawia swój pozytywny projekt, który przewiduję dla banku centralnego istotną rolę – systematyczne, stabilne i przewidywalne dostarczanie nowego pieniądza do gospodarki (Friedman 1969[29]). Chicagowski ekonomista miał nawet swój udział w propagowaniu papierowych, płynnych walut, które są całkowicie oderwane od jakiegokolwiek pokrycia (Friedman 1953a).
Mateusz Machaj (cz. 5): Selektywny przegląd dorobku Miltona Friedmana
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl
Z pewnością potencjał oporu przed podatkami ze strony obywateli jest dużo większy w przypadku, gdy dostają oni całość zarabianej sumy do ręki, a następnie wpłacają ją do budżetu państwa. W momencie, gdy proces jest „rozwodniony” i w dodatku wprowadza się pośrednika, dużo łatwiej uzyskiwać większe sumy. Taki zresztą był cel wprowadzenia tej metody odprowadzania podatku. Friedman twierdzi, że chciał, aby rząd utrzymywał się z większych podatków, dzięki czemu nie musiałby zwiększać podaży pieniądza i wywoływać inflacji. Okazało się to pomysłem podobnym do dawania alkoholikowi wódki z nadzieją na to, że odstawi tanie wino.
Mateusz Machaj (cz. 6): Selektywny przegląd dorobku Miltona Friedmana
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl
[18] Zob. Temin 1977. Temin nie ma satysfakcjonującej alternatywy, ale pokazuje, że patrzenie na Wielką Depresję od strony spadku podaży pieniądza jest zbyt wąskim podejściem. Temin pokazuje przykładowo, że mimo iż nominalnie podaż pieniądza spadała, to realnie tak nie było. Dodajmy także istotny fakt, że baza monetarna w trakcie kryzysu została przez Fed zwiększona, a nie zmniejszona. Nie można zatem twierdzić, że amerykański bank centralny celowo chciał zmniejszać podaż pieniądza, skoro pieniądz silnej bazy był przez niego zwiększany.
[19] Zob. Rothbard 2000; Hayek 1966; Robbins 1937a.
Marginalizm i perły - warunki Carla Mengera
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z www.kapitalizm.republika.pl, autor Mateusz Machaj
Okazało się, że nie wszyscy Czytelnicy zgadzają z dwiema austriackimi tezami. Pierwsza z nich to: o cenie dobra decyduje konsument, a druga: koszty zależą od cen, a nie ceny od kosztów.
Z pomocą w zrozumieniu tych dwóch tez przychodzi nam założyciel Szkoły Austriackiej, Carl Menger (Principles of Economics, niestety wydania polskiego brak, a także brak wydania oryginalnego online; namawiam do kupienia gdzieś, bo warto). Najpierw popatrzmy na definicję ekonomicznego dobra. Aby jakaś rzecz była "dobrem", Menger wymienia następujące warunki:
1. Ludzka potrzeba
2. Takie właściwości dobra, które sprawiają, że istniej związek przyczynowo-skutkowy między konsumpcją dobra, a zaspokojeniem potrzeby
3. Ludzka wiedza o tymże związku
4. Kontrola nad danym dobrem umożliwiająca zaspokojenie potrzeby.
Marginalizm i perły (cz. 2) - warunki Carla Mengera
16 kwiecień 2011 | Tekst pochodzi z www.kapitalizm.republika.pl, autor Mateusz Machaj
Marks leży znokautowany. Wartość nie ma charakteru obiektywnego. Absolutnie nie. Nie określają jej żadne "społecznie konieczne godziny do produkcji dobra". Takie pojęcie zawdzięczamy tradycji subiektywistycznej, która swoją pełną formalizację zawdzięcza znakomitej książce Carla Mengera.
Pojawia się jednak pytanie: dlaczego diamenty są znacznie więcej warte niż woda? Skoro w przypadku wartości, ważna jest możliwość zaspokojenia danej potrzeby, to przecież woda czy też chleb są znacznie więcej warte niż diamenty! Zatem dlaczego to właśnie diamenty są tak pożądane przez ludzi? Czyż nie jest dla nas istotniejsze utrzymanie się przy życiu, aniżeli oferowanie sobie pięknej biżuterii?
