Carl Menger - koncepcja krańcowej użyteczności (VII)

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl autor Joseph Salerno, tłumaczenie: Jan Lewiński

Menger wykorzystał tę metodę analityczną, by zademonstrować, że ceny determinowane są wyłącznie przez subiektywne wartościowania graczy rynkowych. Zaczął od nieskomplikowanej analizy wymiany między dwoma izolowanymi jednostkami. Osoba A1 ma konia, a Osoba B1 ma zapas pszenicy. Jeśli na podstawie szacunków relatywnej użyteczności marginalnej tych dwóch dóbr dla niego, B1 zapłaci najwyżej osiemdziesięcioma workami pszenicy by zyskać konia, a A1 użyczy konia za nie mniej niż dziesięć worków pszenicy – znów, na podstawie szacunków marginalnej użyteczności – wtedy istnieje podstawa dla wymiany, ponieważ przy cenach pomiędzy dziesięcioma a osiemdziesięcioma workami pszenicy za konia, A1 i B1 wartościują konia i pszenicę odwrotnie. Gdy tak jest i założymy, że A1 i B1 się znają, cena zapłacona w tych warunkach ustali się gdzieś pomiędzy dziesięcioma a osiemdziesięcioma buszlami za konia.

Eugen von Boehm-Bawerk

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl autor Roger W. Garrison, tłumaczenie: Jan Lewiński

Eugen von Böhm-Bawerk (urodzony 12 lutego 1851; zmarły w 1914) znalazł się we właściwym miejscu i czasie, by wnieść istotny wkład w rozwój ekonomii austriackiej. Gdy był dwudziestoletnim studentem w Wiedniu, ukazało się w 1871 Principles of Economics Carla Mengera. Jego formalnym wykształceniem było prawo (dlatego nie był w rzeczywistości uczniem Mengera), lecz po ukończeniu w 1875 pracy doktorskiej z prawa rozpoczął przygotowania tak w kraju, jak i za granicą, do tego, by uczyć ekonomii w swojej ojczystej Austrii.

Podobne przejście od prawa do ekonomii nakreśliło karierę jego kolegi z klasy (później szwagra) Friedricha von Wiesera, najlepiej znanego z jego Natural Value, opublikowanej w 1893 roku.

Eugen von Boehm-Bawerk (cz. 2)

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl autor Roger W. Garrison, tłumaczenie: Jan Lewiński

By pomóc sobie w przedstawieniu makroekonomii kapitału i procentu, Böhm-Bawerk wprowadził rysunek tarczy strzelniczej – układ koncentrycznych pierścieni mających odwzorować strukturę czasową produkcji. Produkcja zaczyna się w centrum, wraz z użyciem dóbr naturalnych (ziemi i pracy); proces emanuje na zewnątrz w miarę upływu czasu; ostateczny produkt ukazuje się na zewnętrznym kręgu, zaspokajając ostateczne potrzeby konsumentów. Dwa rysunki tarcz strzelniczych ukazane na następnych stronach są pomyślane jako kontrast między dobrze rozwiniętą gospodarką a mniej rozwiniętą gospodarką. Ten idiosynkratyczny opis można widzieć jako prekursora bardziej prostolinijnej reprezentacji struktury produkcji dóbr, wprowadzonej w międzywojniu przez F. A. Hayeka.

Eugen von Boehm-Bawerk (cz. 3)

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl autor Roger W. Garrison, tłumaczenie: Jan Lewiński

Istnieją cztery sytuacje:

1. Wymiana izolowana. Występuje tu dwóch wymieniających, z których każdy ma jedno dobro, tzn. istnieje obustronny monopol. Cena danego dobra ustala się pomiędzy wartościami podmiotowymi wymiennymi obu wymieniających. Nie można być ona ekonomicznie jednoznacznie określona.
2. Monopol po stronie podaży. Występuje tu jeden sprzedawca z jednym dobrem, a wielu nabywców. Nabywa wówczas kupujący najzdolniejszy do kupna tzn. szacujący dobro w stosunku do dobra stanowiącego cenę najwyżej, a cena ustala się pomiędzy wartościami podmiotowymi nabywcy i najzdolniejszego do wymiany spośród tych, którzy odpadli od kupna, przy czym dodatkową dolną granicę posiłkową stanowi wartość podmiotowa wymienna sprzedawcy.
3. Monopol po stronie popytu. Występuje tu jeden kupujący, nabywający jedno dobro, a wielu sprzedawców. Sprzeda najzdolniejszy do wymiany sprzedawca, tj. szacujący swoje dobro w stosunku do dobra, stanowiącego cenę najniżej. cena ustali się między wartością podmiotową wymienną najzdolniejszego do wymiany spośród sprzedawców, którzy odpadli od niej, przy czym dodatkowa górną granicę stanowi wartość podmiotowa wymienna kupującego.

Prawo użyteczności krańcowej Friedricha Wiesera

15 luty 2011 | Opracowanie własne

Friedrich von Wieser (ur. 10 lipca 1851, zm. 22 lipca 1926) – członek szkoły austriackiej w ekonomii. Urodzony w Wiedniu syn wysokiego urzędnika w ministerstwie wojny, początkowo uczył się socjologii i prawa. Był szwagrem innego czołowego austriackiego ekonomisty Eugena von Boehm-Bawerka. W 1917 r. został austriackim ministrem finansów. Wieser studiował razem z Bohm-Bawerkiem. Ich systemy teoretyczne są bardzo zbliżone. Wniósł wiele nowych elementów, równocześnie doprowadzając inne do końca. Wprowadził termin granicznej (najniższej) użyteczności decydującej o wartości dobra - „Grenznutzen”.

Ludwig von Mises

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl

„Ekonomia zajmuje się fundamentalnymi problemami społeczeństwa; jest sprawą każdego z nas i dotyczy wszystkich. Jest głównym i właściwym studium każdego obywatela.”

1973 roku, w Nowym Jorku, w wieku 92 lat zmarł Ludwig Heinrich Edler von Mises, a na pierwszej stronie New York Timesa nie pojawił się nekrolog. Ale wyznawcy wolności wiedzieli, że odszedł olbrzym.

Mises urodził się w 1881 roku, w austro-węgierskim Lwowie, jako syn wziętego inżyniera. W wieku 19 lat podjął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim, uzyskując doktorat jako 27-latek.

Ludwig von Mises (II)

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl

1881. Urodzony 29 września, syn Artura Edlera i Adeli (Landau) von Misesów we Lwowie (Lemberg), na terenie zaboru austrowęgierskiego. Po Pierwszej Wojnie Światowej, Lwów wrócił do państwa polskiego; po Drugiej Wojnie Światowej Lwów stał się częścią ukraińskiego terytorium ZSRR; potem, w grudniu 1991 przyłączono go do niepodległej republiki Ukrainy. Ojciec Ludwiga, absolwent Politechniki w Zürichu, był inżynierem zatrudnionym w Autriackim Ministerstwie Kolei. Ludwig był najstarszym z trójki chłopców; jeden umarł jeszcze jako dziecko; Richard stał się znanym matematykiem.

Uczęszczał do prywatnej szkoły podstawowej, później publicznego Akademishe Gymnasium w Wiedniu (1892-1900).

Mateusz Machaj: Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl

O kłopotach amerykańskiej gospodarki rozpisują się nie tylko ekonomiści i analitycy finansowi. Dziś jest to temat także dla lewicowych ideologów i wieszczy z nieukrywaną radością przepowiadających upadek kapitalizmu. Ich wywody nader często cechuje brak fachowości, wynikający z niezrozumienia mechanizmów władających współczesnym światem finansów. Co gorsza, zdają się być też zakładnikami własnych idei, skazanymi na walkę z jednym tylko wrogiem – rynkiem. Lecz obecnych problemów nie zrodziła ani obrazoburcza orgia wolności gospodarczej, ani mistyczne siły rynku, które drogą konieczności historycznej nasilają jego wahania.