Rozwój osobisty? A po co?

Rozwój osobisty? A po co?

Początkowe pytanie zasadnicze – „czy warto w ogóle się zainteresować rozwojem samego siebie” zmigrowało w pytanie...

Mateusz Machaj: Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

O kłopotach amerykańskiej gospodarki rozpisują się nie tylko ekonomiści i analitycy finansowi.

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Ilu ludzi, tyle definicji sukcesu. Dla każdego będzie oznaczać to całkiem coś innego.

10 umysłowych trików, które musisz znać

10 umysłowych trików, które musisz znać

Umysł zna wiele sztuczek, o których pewnie jeszcze nie słyszałeś. Będziesz zaskoczony jak łatwo i przyjemnie (...) Więcej »

Nowe artykuły w serwisie poświęcone rozwojowi osobistemu i ekonomii

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Wszyscy ludzie są różni i każdy z nas jest – chciałoby się rzec – genetycznym unikatem. Charakteryzuje Cię pewna grupa cech, których nikt inny nigdy wcześniej (...) Więcej »

Jak odnaleźć swoją pasję

Jak odnaleźć swoją pasję

Często z prośbą o pomoc piszą do mnie osoby, które chciałyby robić w życiu coś, co zawsze ich będzie pasjonować. Chciałyby pracować wiedząc, że to jest (...) Więcej »

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Od jakiegoś czasu sporo hałasu w mediach robi film „The Secret". DVD i książki związane z ‘The Secret' są na liście bestsellerów amazon.com. W naszym rodzimym (...) Więcej »

Polityka personalna i strategiczne zarządzanie potencjałem społecznym

Polityka personalna i strategiczne ...

Funkcja personalna, podobnie jak marketingowa, finansowa, produkcyjna itd., jest jedną z funkcji przedsiębiorstwa. Zajmuje się (...) Więcej »

Jesteś tutaj: Start » Historia myśli ekonomicznej - Artykuły » Eseje ekonomiczne Davida Hume’a

Eseje ekonomiczne Davida Hume’a

07 luty 2011 | Tekst pochodzi z nowakrytyka.pl, autor Stefan Zabieglik

David Hume, czołowy przedstawiciel Oświecenia szkockiego, znany jest u nas głównie jako filozof. W artykule przedstawiono jego poglądy ekonomiczne, które odegrały znaczący wpływ na kształtowanie się klasycznej ekonomii, a zwłaszcza na twórczość innego wybitnego filozofa szkockiego, Adama Smitha.

David Hume był znany swoim współczesnym przede wszystkim ze swoich esejów [1] oraz sześciotomowej Historii Anglii [2]. To właśnie one, a nie dzieła filozoficzne, sprawiły, że stał się wówczas autorem powszechnie czytanym. Gdy 
w 1748 roku ukazały się Badania dotyczące rozumu ludzkiego, na okładce nie było jeszcze nazwiska Hume’a; podano natomiast, że napisał je „autor Esejów moralnych i politycznych ”.

W liście z 13 stycznia 1742 roku do Henry’ego Home’a (późniejszy lord Kames), który wcześniej informował go o powodzeniu Esejów w Londynie, Hume pisał: „Mogą one okazać się czymś na podobieństwo nawozu z marglem [3] i przybliżyć pozostałą część mej filozofii, która jest solidniejsza, choć ma twardszą i oporniejszą naturę” [Hume 1994, 10].

Gdy 
w 1748 roku ukazało się 12 nowych esejów zatytułowanych Political Discourses, poświęconych głównie zagadnieniom politycznym i ekonomicznym, miały one takie powodzenie, że jeszcze przed końcem tego roku edynburski wydawca przygotował ich drugą edycję, a dwa lata później – trzecią. Jeden z biografów Hume’a napisał, że Eseje ukazują wszechstronność zainteresowań oraz cechy osobowości ich autora: „Wiele można dowiedzieć się o Humie jako człowieku 
z tych dwudziestu siedmiu, na wpół popularnych, ale solidnych esejów; być może więcej niż ze wszystkich 1100 stron Traktatu ” [Greig 1934, 115].

Jednym z powodów wybrania przez Hume’a takiej formy prezentowania swoich poglądów mogło być niepowodzenie, z jakim spotkało się początkowo jego pierwsze wielkie dzieło, czyli Traktat o naturze ludzkiej (1739–1740). 
W eseju Of Essay Writing (O pisaniu esejów), który ukazał się tylko w wydaniu z 1742 roku (vol. II), autor wyraził nadzieję, że jego zbiór esejów spotka się 
z zainteresowaniem nie tylko światka uczonych, ale też szerszych kręgów czytającej publiczności [zob. Hume 2004]. W rozdz. I Badań dotyczących rozumu ludzkiego , które po raz pierwszy zostały wydane pt. Philosophical Essays (1749), Hume dokonał porównania dwóch rodzajów filozofii: 1) „ścisłej i zawiłej” ( accurate and abstruse ) oraz 2) „popularnej i przystępnej” ( the easy and obvious philosophy ) [BDR, I, 4].

Opowiadając się za złotym środkiem między kimś zajmującym się wyłącznie filozofią ( the mere philosopher ) a kompletnym nieukiem ( the mere ignorant ), naszkicował wzór człowieka doskonałego 
( the most perfect charakter ), który „odznacza się w równej mierze zamiłowaniem do książek, towarzystwa i życia praktycznego, zachowując w obcowaniu 
z innymi ową bystrość umysłu i wrażliwość, którą wytwarza kontakt z literaturą piękną, a w życiu praktycznym – rzetelność i dokładność, do jakiej z natury rzeczy prowadzi dobra filozofia”. Hume uważał, że do propagowania i kształtowania takiej wszechstronnie rozwiniętej osobowości najbardziej odpowiednia jest właśnie forma eseju. Dla takiego czytelnika bowiem

[...] nie ma nic użyteczniejszego nad utwory w łatwym stylu i typie, które nie odciągają zanadto od życia, nie wymagają do swego zrozumienia głębokich studiów ani odcięcia się od świata, a sprawiają, że czytelnik powraca do ludzi pełen szlachetnych uczuć i mądrych nauk, dających się zastosować w każdej życiowej potrzebie. Dzięki takim utworom cnota staje się ponętna, nauka przyjemna, towarzystwo pouczające, a samotność – nie nudna [BDR, I, 6].

Co prawda, eseje Hume’a z biegiem czasu stawały się artykułami o poważniejszym charakterze, a z późniejszych zbiorów usunął nawet kilka z nich 
(m.in. wspomniany Of Essay Writing ) jako „zbyt błahe” ( too frivolous ).

Hume napisał w sumie 49 esejów [4], z których większość podejmuje zagadnienia należące do trzech grup tematycznych: estetyka, polityka i ekonomia. Już za życia autora były one wielokrotnie wydawane w różnych kompilacjach 
(w Edynburgu oraz Londynie) i przez niego samego redagowane, dodawane lub usuwane.

W wydaniu zbiorowym dzieł Hume’a z 1758 roku, zatytułowanym Essays and Treatises on Several Subjects, eseje zostały zebrane pod wspólnym tytułem Essays, moral, political, and literary i podzielone na dwie części. 
W części II znalazło się 14 esejów, z których siedem dotyczyło zagadnień ekonomicznych. Oto ich tytuły: Of Commerce (O handlu [5]), Of Money (O pieniądzu), Of Interest (O procencie), Of the Balance of Trade (O równowadze handlowej), Of the Jealousy of Trade (O zazdrości handlowej), Of Taxes (O podatkach) i Of Public Credit (O długu publicznym). Poza dwoma, O handlu 
i O podatkach [Hume 2000], nie były one tłumaczone na język polski.

Instytut Misesa - Ekonomia i Szkoła Austriacka

W czasach Hume’a ekonomia, zwana wtedy „ekonomią polityczną” ( political economy ), nie była jeszcze samodzielną nauką. Na uniwersytetach szkockich zagadnienia ekonomiczne wykładano w ramach przedmiotu „filozofia moralna” ( moral philosophy ) [Zabieglik 2001], a przymiotnik „polityczna” nawiązywał raczej do „polityki” w znaczeniu Arystotelesa niż – jak to jest dzisiaj 
– odnosił się do bieżącej działalności partii politycznych.

Gdy w 1752 roku Adam Smith (1723–1790) rozpoczynał wykłady z filozofii moralnej w Glasgow, przedmiot ten obejmował teologię naturalną, etykę, jurysprudencję i politykę. W ramach ostatniej części – jak relacjonował słuchacz tych wykładów 
J. Millar – Smith badał „te polityczne regulacje, które opierają się nie na sprawiedliwości, lecz na zasadzie korzyści, i są obliczone na zwiększenie bogactwa, siły i pomyślności państwa. Pod tym względem analizował on polityczne instytucje w odniesieniu do handlu, finansów, instytucji kościelnych i politycznych”. W ostatnich latach pracy akademickiej tę właśnie część Smith coraz bardziej poszerzał [Zabieglik 2003, 24].

Przez wiele wieków autorzy podnoszący problematykę ekonomiczną nawiązywali mniej lub bardziej do poglądów Arystotelesa wyłożonych w jego Polityce. W okresie Odrodzenia, gdy włoskie miasta poszukiwały dróg wzbogacenia się, zaczął kształtować się system zwany merkantylizmem, oparty na koncepcji równowagi handlowej. Zgodnie z tym systemem państwo bogaci się, gdy jego zasoby kruszców (złoto i srebro) rosną. Doktryna ta została przejęta przez czołowe państwa europejskie, które starały się ją realizować głównie na trzy sposoby:

1) pozyskiwanie złota, srebra i surowców z kolonii;

2) nakładanie ceł importowych i wprowadzanie monopoli handlowych, mających na celu zatrzymywanie pieniądza kruszcowego w kraju;

3) zwiększanie eksportu dostarczającego pieniądza kruszcowego.

W wypadku Anglii, a od 1707 roku Wielkiej Brytanii, polityka merkantylistyczna wyraziła się najpełniej w ustawach nawigacyjnych (od 1651 do 1849 r.), które przyznawały prawo przywozu towarów z krajów pozaeuropejskich i kolonii jedynie statkom angielskim (brytyjskim), a także ograniczały swobodę poszczególnych kolonii i uzależniały je od metropolii 
(co w 2. poł. XVIII w. doprowadziło do ich buntu, a następnie niepodległości).

W XVII i XVIII wieku pojawiały się próby krytyki doktryny merkantylizmu, podejmowane przez pojedynczych autorów, a w połowie XVIII stulecia wystąpili przeciwko niej ekonomiści francuscy, którzy przyjęli nazwę „fizjokraci”. W przeciwieństwie do merkantylistów, utożsamiających bogactwo ze złotem, podkreślali oni znaczenie pracy i rolnictwa (ziemi) jako jedynego źródła bogactwa. Postulowali zarazem odejście od polityki protekcjonizmu, głosząc hasło laissez-faire! („pozwólcie nam działać!”) w odniesieniu do działalności gospodarczej. Ten leseferyzm fizjokratów miał niewątpliwie wpływ na ukształtowanie się teorii liberalizmu ekonomicznego, wyłożonej najpełniej przez Smitha w jego Bogactwie narodów (1776). Hume przyjaźnił się z [...] A.R.J. Turgotem (1727–1781) i w latach sześćdziesiątych korespondował z nim na tematy ekonomiczne.

Większość esejów ekonomicznych Hume’a ukazała się w wydanym 
w 1752 roku zbiorze Political Discourses (PD). [...] [6].

Of Commerce (PD, 1752)

Traktowany przez Hume’a jako wprowadzenie do esejów zamieszczonych w PD.



Pokaż innym ten wpis:

pobierz jako PDF

Komentuj z Facebookiem


Rozmiar tekstu: A A A
Wyślij emaila
Sekret
kapitalizm
Hipnotyczny marketing
Asertywność NLP Cele Sukces


Dziennik Internautów (DI) - internet w życiu i biznesie
Wprost
Wprost i Kultura
Ludzie
Blogbox
Webhosting.pl. Portal technologii internetowych
Pitbul
ototrend
Portal Zwierciadło - weź oddech | Portal Zwierciadlo
Polska Agencja Prasowa
Webinside.pl: tworzenie stron WWW, kurs HTML, PHP, Flash
Gover
InfoTuba