Rozwój osobisty? A po co?

Rozwój osobisty? A po co?

Początkowe pytanie zasadnicze – „czy warto w ogóle się zainteresować rozwojem samego siebie” zmigrowało w pytanie...

Mateusz Machaj: Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

O kłopotach amerykańskiej gospodarki rozpisują się nie tylko ekonomiści i analitycy finansowi.

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Ilu ludzi, tyle definicji sukcesu. Dla każdego będzie oznaczać to całkiem coś innego.

10 umysłowych trików, które musisz znać

10 umysłowych trików, które musisz znać

Umysł zna wiele sztuczek, o których pewnie jeszcze nie słyszałeś. Będziesz zaskoczony jak łatwo i przyjemnie (...) Więcej »

Nowe artykuły w serwisie poświęcone rozwojowi osobistemu i ekonomii

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Wszyscy ludzie są różni i każdy z nas jest – chciałoby się rzec – genetycznym unikatem. Charakteryzuje Cię pewna grupa cech, których nikt inny nigdy wcześniej (...) Więcej »

Jak odnaleźć swoją pasję

Jak odnaleźć swoją pasję

Często z prośbą o pomoc piszą do mnie osoby, które chciałyby robić w życiu coś, co zawsze ich będzie pasjonować. Chciałyby pracować wiedząc, że to jest (...) Więcej »

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Od jakiegoś czasu sporo hałasu w mediach robi film „The Secret". DVD i książki związane z ‘The Secret' są na liście bestsellerów amazon.com. W naszym rodzimym (...) Więcej »

Polityka personalna i strategiczne zarządzanie potencjałem społecznym

Polityka personalna i strategiczne ...

Funkcja personalna, podobnie jak marketingowa, finansowa, produkcyjna itd., jest jedną z funkcji przedsiębiorstwa. Zajmuje się (...) Więcej »

Jesteś tutaj: Start » Historia myśli ekonomicznej cz. 3 - Artykuły » Czym jest "Ekonomia Austriacka"?

Czym jest "Ekonomia Austriacka"?

12 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl tłumaczenie: Jan Lewiński

Friedrich von WieserHistoria Szkoły Austriackiej rozpoczyna się w piętnastym wieku, gdy naśladowcy Świętego Tomasza z Akwinu, pisali i nauczali na Uniwersytecie w Salamance (w Hiszpanii) poszukując wyjaśnienia pełnego zakresu ludzkiego działania i organizacji społecznej.

Ci późni scholastycy obserwowali istnienie praw ekonomicznych, niepodważalnych sił przyczyny i skutku, które działały w dużym stopniu tak jak inne prawa naturalne. Przez wiele generacji odkrywali i wyjaśniali prawa podaży i popytu, przyczynę inflacji, działanie kursów dewizowych oraz subiektywną naturę wartości ekonomicznej – z tych wszystkich powodów Joseph Schumpeter wysławiał ich jako pierwszych prawdziwych ekonomistów.

Późni scholastycy byli obrońcami praw własności oraz wolności zawiązywania umów i handlu. Chwalili znaczenie biznesu dla społeczeństwa, zawzięcie sprzeciwiając się podatkom, kontroli cen i regulacjom dławiącym przedsiębiorczość. Jako moralni teologowie namawiali rządy do przestrzegania etycznych obostrzeń przeciw kradzieży i morderstwu. Spełniali także zasady Ludwiga von Misesa: podstawowym zadaniem ekonomisty jest mówić rządom o tym, czego im nie wolno.

Pierwszy ogólny traktat ekonomiczny, Essay on the Nature of Commerce (tłum.pol, Ogólne rozważania nad prawami handlu), napisany został w 1730 roku przez Richarda Cantillona, człowieka wykształconego w tradycji scholastycznej. Urodził się w Irlandii, a wyemigrował do Francji. Widział ekonomię jako niezależny obszar badań, a formację cen objaśniał używając „eksperymentu myślowego”. Rynek rozumiał jako przedsiębiorczy proces i trzymał się austriackiej teorii kreacji pieniądza: że wkracza on do gospodarki krok po kroku, zaburzając tą drogą poszczególne ceny.

Za Cantillonem podążył Anne Robert Jacques Turgot, prorynkowy francuski arystokrata i minister finansów za ancien regime. Jego prace ekonomiczne były nieliczne, ale znaczące. Jego „Value and Money” (Wartość i Pieniądz) opisywały źródła pieniądza oraz naturę wyboru ekonomicznego: że odbija on subiektywne uszeregowanie preferencji jednostki. Turgot rozwiązał słynny paradoks diamentu i wody, który wprawiał w zakłopotanie późniejszych klasycznych ekonomistów, sformułował prawo malejących przychodów oraz skrytykował prawa lichwy (wspólny punkt z późnymi scholastykami). Preferował klasyczne liberalne podejście do polityki ekonomicznej, rekomendując oddalenie wszystkich specjalnych przywilejów zapewnionych powiązanym z rządem gałęziom gospodarki.

Turgot był intelektualnym ojcem szeregu wielkich francuskich ekonomistów osiemnasto- i dziewiętnastowiecznych, ze szczególnym uwzględnieniem Jeana Baptiste’y Saya i Claude’a Frederica Bastiata. Say był pierwszym ekonomistą, który gruntownie rozważył metodę ekonomiczną. Zdał sobie sprawę, że ekonomia nie polega wyłącznie na gromadzeniu danych, lecz raczej na werbalnym objaśnieniu uniwersalnych prawd (na przykład: potrzeby są nieograniczone, środki są rzadkie) i ich logicznych implikacji.

Say odkrył teorię produktywnościową wyceny zasobów, rolę kapitału w podziale pracy oraz „Prawo Saya”: nigdy nie istnieje możliwość podtrzymywania „nadprodukcji” lub „podkonsumpcji” na wolnym rynku, jeśli pozwolimy cenom się dostosować. Był obrońcą leseferyzmu i rewolucji przemysłowej, podobnie jak Bastiat. Jako wolnorynkowy dziennikarz, Bastiat twierdził także, że usługi niematerialne podlegają tym samym prawom ekonomicznym, co dobra materialne. W jednej z wielu jego alegorii ekonomicznych, Bastiat mówi o „błędzie stłuczonego szkła”, później spopularyzowanego przez Henry’ego Hazlitta.

Mimo teoretycznego zaawansowania rozwijającej się tradycji preaustriackiej, szkoła brytyjska przełomu osiemnastego i dziewiętnastego wieku stała się główną siłą, przede wszystkim ze względów politycznych. Tradycja brytyjska (bazująca na obiektywno-kosztowej i laborystycznej teorii wartości) ostatecznie doprowadziła do narodzenia marksistowskiej doktryny wyzysku kapitalistycznego.

Dominująca brytyjska tradycja otrzymała pierwsze poważne wyzwanie od wielu lat, gdy opublikowano Principles of Economics Carla Mengera w 1871. Menger, założyciel właściwej Szkoły Austriackiej, odrodził scholastyczne, francuskie podejście do ekonomii, stawiając je na twardszym gruncie.

Razem ze współczesnymi mu pracami Leona Walrasa i Stanleya Jevonsa, Menger skonstruował subiektywne podstawy wartości ekonomicznej i po raz pierwszy w pełni wyjaśnił teorię użyteczności marginalnej (im większą liczbę jednostek dobra posiada człowiek, tym mniejszą wartość ma dla niego każda z nich). Dodatkowo Menger pokazał, jak pieniądz rodzi się na wolnym rynku, gdy towar najbardziej rynkowy jest pożądany nie dla konsumpcji, lecz do handlu o inne dobra.

Książka Mengera była filarem „rewolucji marginalistów” w historii nauki ekonomicznej. Gdy Mises powiedział, że „zrobiła z niego ekonomistę”, nie odnosił się tylko do mengerowskiej teorii pieniądza i cen, lecz także do jego podejścia do dziedziny samej w sobie. Podobnie jak poprzednicy w jego tradycji, Menger był klasycznym liberałem i metodologicznym indywidualistą, patrzącym na ekonomię jako na naukę traktującą o indywidualnym wyborze. Jego Investigations, które ukazały się dwadzieścia lat później, stanęły w bitwie z Niemiecką Szkołą Historyczną, która odrzucała teorię i widziała ekonomię jako czynność akumulowania danych w służbie państwa.

Jako profesor ekonomii na Uniwersytecie Wiedeńskim, później nauczyciel młodego, lecz już skazanego przez los Księcia Korony, Rudolfa z dynastii Habsburgów, Menger odtworzył ekonomię jako naukę ludzkiego działania, bazującą na dedukcji, oraz przygotował przedpole dla późniejszych teoretyków, by stawili opór dla myśli socjalistycznej. W rzeczy samej jego student Friedrich von Wieser bardzo mocno wpłynął na późniejsze prace Friedricha von Hayeka. Praca Mengera pozostaje wspaniałym wprowadzeniem do ekonomicznego sposobu myślenia. Na pewnym poziomie każdy Austriak od tej pory uważał się za studenta Mengera.

Eugen von Böhm-Bawerk

Wielbiciel i naśladowca Mengera na Uniwersytecie w Innsbrucku, Eugen von Boehm-Bawerk, przyjął wyjaśnienie Mengera, przeformułował je i zastosował do mnóstwa nowych problemów, wśród których była wartość, cena, kapitał i procent. Jego History and Critique of Interest Theories (tłum. pol. Historia i krytyka teorii zysku z kapitału), które ukazało się w 1884, jest wspaniałym rachunkiem błędów w historii myśli, a także silną obroną idei, zgodnie z którą stopa procentowa nie jest sztuczną konstrukcją, ale nieodłączną częścią rynku. Odzwierciedla ona uniwersalną prawdę „preferencji czasowej”, tendencji ludzi do preferowania i zaspokojenia potrzeb raczej wcześniej niż później (teoria rozszerzona i broniona potem przez Franka Fettera).

Positive Theory of Capital Boehm-Bawerka ukazała, że normalna, biznesowa stopa zysku jest stopą procentową. Kapitaliści oszczędzają pieniądze płacą pracownikom i czekają aż produkt finalny zostanie sprzedany, by otrzymać procent. Dodatkowo pokazał on, że kapitał nie jest homogeniczną, lecz skomplikowaną i różnorodną strukturą, która ma wymiar czasowy. Rozwijająca się gospodarka nie jest jedynie konsekwencją zwiększonych inwestycji kapitałowych, lecz także coraz dłuższych procesów produkcji.

Boehm-Bawerk zaangażował się w długotrwałą walkę z marksistami na temat teorii kapitału opartej na wyzysku, odrzuciwszy socjalistyczną doktrynę kapitału i płac na długo zanim komuniści doszli do władzy w Rosji. Boehm-Bawerk prowadził także seminarium, które w dalszym czasie stało się modelem dla własnego, wiedeńskiego seminarium Misesa.

Boehm-Bawerk faworyzował polityki, które odnosiły się do wszechobecnej rzeczywistości prawa ekonomicznego. Uważał interwencjonizm za atak na ekonomiczne siły rynku, które nie mogą zwyciężyć na długą metę. W ostatnich latach monarchii habsburskiej trzy razy pełnił funkcję ministra finansów, walcząc o zbilansowany budżet, prawdziwy pieniądz i standard złota, wolny handel i oddalenie subsydiów eksportowych i innych monopolistycznych przywilejów.

Ludwig Heinrich Edler von Mises

To jego badania i teksty ukształtowały status Szkoły Austriackiej jako ujednoliconego sposobu widzenia problemów ekonomicznych i przygotowały przestrzeń dla Szkoły, by mogła poważnie zyskać na znaczeniu w świecie anglojęzycznym. Lecz jednym obszarem, w którym Boehm-Bawerk nie rozwinął dalej analizy Mengera, był pieniądz, instytucjonalna część wspólna dla podejścia „mikro” i „makro”. Młody Mises, doradca ekonomiczny Austriackiej Izby Handlu, podjął się tego wyzwania.

Rezultatem badań Mises była The Theory of Money and Credit (Teoria pieniądza i kredytu), opublikowana w 1912 roku. Ukazał on, w jaki sposób teoria użyteczności marginalnej przekłada się na pieniądz, a także wyłożył swój „teoremat regresji”, pokazując, że pieniądz ma swoje źródło w rynku i zawsze musi takie mieć. Sięgając do Brytyjskiej Currency School, teorii stóp procentowych Knuta Wicksella oraz teorii struktury produkcji Boehm-Bawerka, Mises zaprezentował szeroki szkic austriackiej teorii cyklu koniunkturalnego. Rok później, Mises otrzymał stanowisko na wydziale Uniwersytetu Wiedeńskiego, a Boehm-Bawerk poświęcił pełne dwa semestry swoich seminariów debatom nad książką Misesa.

Karierę Misesa przerwał na cztery lata wybuch I Wojny Światowej. Mises spędził trzy z tych lat jako oficer artylerii, a jeden jako oficer sztabowy wywiadu ekonomicznego. Pod koniec wojny opublikował Nation, State and Economy (Naród, Państwo i Gospodarka) (1919), argumentując za ekonomicznymi i kulturalnymi wolnościami mniejszości na rozbitym teraz imperium, formułując teorię ekonomii wojny. Monetarna teoria Misesa zwróciła uwagę w Stanach Zjednoczonych, poprzez pracę Benjamina M. Andersona Jr., ekonomisty Chase National Bank. (Książka Misesa została skrytykowana przez Johna Maynarda Keynesa, który przyznał później, że nie potrafił czytać w języku niemieckim).



Pokaż innym ten wpis:

pobierz jako PDF

Komentuj z Facebookiem


Rozmiar tekstu: A A A
Wyślij emaila
Sekret
kapitalizm
Hipnotyczny marketing
Asertywność NLP Cele Sukces


Dziennik Internautów (DI) - internet w życiu i biznesie
Wprost
Wprost i Kultura
Ludzie
Blogbox
Webhosting.pl. Portal technologii internetowych
Pitbul
ototrend
Portal Zwierciadło - weź oddech | Portal Zwierciadlo
Polska Agencja Prasowa
Webinside.pl: tworzenie stron WWW, kurs HTML, PHP, Flash
Gover
InfoTuba