Co to jest asertywność cz. 3
14 marzec 2010 | Autorką artykułu jest Dorota Kraszewska | Materiał pochodzi z artykułu Asertywność to samokontrola
Asertywność to umiejętność uczciwego i szczerego wyrażania własnych uczuć i poglądów, obrony własnych praw przy jednoczesnym respektowaniu praw innych, co jest równoznaczne z pozytywnym stosunkiem do własnej osoby i do innych ludzi.
Osoba zachowująca się asertywnie broni własnych praw i domaga się respektowania ich przez innych ludzi, a jednocześnie dostrzega i respektuje podstawowe prawa innych osób.
Osoba zachowująca się nieasertywnie w danej sytuacji nie broni swoich podstawowych praw, pozwalając jednocześnie innym ludziom łamać je.
Osoba, która zachowuje się agresywnie w danej sytuacji, domaga się uznania własnych praw kosztem praw innych ludzi. Nie dostrzega i nie uznaje prawa innych osób do szacunku i obrony własnych interesów.
Zachowanie asertywne różni się więc od zachowania agresywnego, oznacza bowiem korzystanie z osobistych praw bez naruszania praw innych osób. Zachowanie asertywne różni się też od zachowania uległego, zakłada bowiem działanie zgodne z własnym interesem oraz stanowczą obronę siebie i swoich praw – bez nieuzasadnionego niepokoju. Jeśli masz wątpliwości, czy dane zachowanie jest asertywne, sprawdź, czy choćby odrobinę zwiększa ono twój szacunek do samego siebie. Jeżeli tak, jest zachowanie asertywne. Jeżeli nie – nie jest ono asertywne. Taka jest rada Herberta Fensterheima.
Asertywność nie jest wrodzona. Wynika z nauczenia się w różnych sytuacjach określonego sposobu przeżywania i reagowania. Asertywność jest zmienna i zależy od sytuacji. Można z łatwością wyrażać asertywnie swoje uczucia i prawa wobec pewnych osób w pewnych sytuacjach – zaś odczuwać paraliżującą trudność w byciu sobą wobec innych osób, w innych sytuacjach.
Do bloku podstawowych zachowań asertywnych należą:
- Obrona swoich praw
- Wyrażanie uczuć pozytywnych
- Wyrażanie uczuć negatywnych
- Przyjmowanie uczuć i opinii innych osób
- Stanowienie swoich praw
- Wyrażanie osobistych opinii i przekonań
- Zabieranie głosu na szerszym forum
- Asertywna reakcja na własne poczucie krzywdy lub winy
- Monolog wewnętrzny polegający na rozpoznawaniu i przekształcaniu tych zdań na własny temat, które blokują uruchomienie zachowań asertywnych.
Warto przeczytać:
Najważniejszym indywidualnym prawem człowieka jest jego prawo do bycia sobą. Oznacza to, że mogę dysponować moim czasem, energią i dobrami materialnymi oraz układać sprawy osobiste według własnej woli i zgodnie z własnym interesem – tak jak go pojmuję. Mam prawo wyrażać siebie – swoje uczucia, opinie, postawy i potrzeby, o ile czynię to w sposób nie naruszający praw innych osób.
Pierwszą umiejętnością w obronie swoich praw jest mówienie „Nie”,bowiem najczęstszym powodem dla którego ludzie z poczuciem przymusu robią coś, na co nie maja ochoty, są kłopoty z odmawianiem. Asertywna odmowa, to stwierdzenie czytelne, bezpośrednie, uczciwe i stanowcze. Powinno tam się znaleźć słowo „Nie” i jasna informacja, o tym jak zamierzamy postąpić. Dobrze jest, gdy odmowa obejmuje też wyjaśnienie – dzięki temu rozmówca lepiej może zrozumieć nasze postępowanie. Np. „Nie, nie pójdę dziś z tobą do kina. Zaplanowałam sobie dzisiejsze popołudnie w inny sposób.” „Nie, nie będę na zebraniu, gdyż tę niedzielę spędzam z moją rodziną.”
Asertywna odmowa nie zawiera pretensji ani usprawiedliwień. Według koncepcji zachowań asertywnych najlepszym argumentem jest odwołanie się do siebie – do swoich osobistych preferencji (wolę, chcę, wybieram, jest dla mnie ważne) lub postanowień (mam zamiar, postanowiłem, zdecydowałem).
Jednym ze sposobów asertywnej reakcji jest technika „zdartej płyty” polegająca na powtarzaniu tego samego zwrotu, w celu pokazania partnerowi naszego zdecydowania. Istnieją sytuacje, w których człowiek robi coś na co nie ma ochoty, ale wcale nie pragnie tego zmienić.
Każdy ma prawo do zachowań asertywnych, ale ma też prawo działać nieasertywnie (jeżeli np. nie leży to w jego interesie). Istotne jest jedynie, aby robiąc coś na co nie ma ochoty, wybierał ten sposób zachowania ze względu na jakieś istotne dla siebie wartości, decydował się na ten wybór – nie zaś czuł się zmuszony, poddany presji otoczenia i bezradny z powodu własnej nieumiejętności obrony.
Problemy z obroną swoich praw w sytuacjach społecznych wynikać mogą, m.in., z powodu braku świadomości swoich praw i koncentrowania się nie na zadaniu do wykonania, tylko na partnerze, relacji interpersonalnej czy na sobie. Inicjowanie kontaktów towarzyskich to sytuacja, która szczególnie łatwo uruchamia wyobrażenia i obawy związane z negatywnym obrazem własnej osoby i kompleksami społecznymi.
Wiele osób boi się ocen – zarówno negatywnych jak i pozytywnych. Oceny dotyczące jakiegoś aspektu własnej osoby budzą silne emocje. Ludzie często nie wiedzą jak radzić sobie z sytuacjami oceniania. Również trudność w przyjmowaniu pochwał oznacza zwykle, że człowiek akceptując pozytywny obraz własnej osoby w oczach innych, czuje się paradoksalnie zagrożony. I „nie w porządku”. Asertywne rozwiązanie problemu z przyjmowaniem ocen wiąże się z przyjęciem postawy „jestem w porządku” i potraktowaniem oceny nie jako odzwierciedlenia „prawdy obiektywnej” lub słusznego czy niesłusznego wyroku, ale jako jednej z możliwych opinii. Potraktowanie oceny jako opinii, oznacza, że dopuszczam – jako naturalną – możliwość posiadania odmiennego obrazu mojej osoby niż mój rozmówca. Konstruktywne reagowanie na oceny – krytykę i pochwałę polega na porównaniu tej zewnętrznej opinii o nas z naszym zdaniem na swój temat. Jeżeli komunikowana ci ocena jest w sprzeczności z tym, co o sobie sądzisz, twoja odpowiedź może brzmieć „Myślę o sobie inaczej” albo „Mam inne zdanie na swój temat”. Jeżeli treść oceny jest zgodna z tym, co o sobie sądzisz możesz stwierdzić „Mam podobne zdanie na swój temat” albo „Też tak uważam”.
Gdy spotykamy się z krytyką zbyt ogólną wobec naszego zachowania, zachowaniem asertywnym będzie przyznanie częściowej racji krytykowi oraz przeciwstawienie się nadmiernym uogólnieniom. Reagując na krytykę aluzyjną w sposób asertywny należy ją zdemaskować. Gdy krytyka jest mało czytelna, ogólnikowa konstruktyna reakcja na nią to prośba o jej wyjaśnienie – jest to technika poszukiwania krytyki np. „Czy może mi Pani wyjaśnić co jest niewłaściwego w mojej pracy?”.
Pięć praw Fensterheima
Podstawowe prawa jednostki sformułował doktor psychologii i psychiatrii na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Cornella Herbert Fensterheim
MASZ PRAWO DO ROBIENIA TEGO, CO CHCESZ, DOPÓTY, DOPÓKI NIE RANI TO KOGOŚ INNEGO.
MASZ PRAWO DO ZACHOWANIA SWOJEJ GODNOŚCI POPRZEZ ASERTYWNE ZACHOWANIE – NAWET JEŚLI RANI TO KOGOŚ INNEGO – DOPÓTY, DOPÓKI TWOJE INTENCJE NIE SĄ AGRESYWNE, LECZ ASERTYWNE.
MASZ PRAWO DO PRZEDSTAWIANIA INNYM SWOICH PRÓŚB – DOPÓTY, DOPÓKI UZNAJESZ, ŻE DRUGA OSOBA MA PRAWO ODMÓWIĆ.
ISTNIEJĄ TAKIE SYTUACJE MIĘDZY LUDŹMI, W KTÓRYCH PRAWA NIE SĄ OCZYWISTE. ZAWSZE JEDNAK MASZ PRAWO DO PRZEDYSKUTOWANIA TEJ KWESTII Z DRUGĄ OSOBĄ I WYJAŚNIENIA JEJ.
MASZ PRAWO DO KORZYSTANIA ZE SWYCH PRAW.
- Co to jest asertywność?
- Co to jest asertywność cz. 2
- Pionierzy asertywności
- Przykłady zachowań nieasertywnych
- Dwie nieasertywne postawy życiowe
- Atlas osobistej asertywności
- Obszary asertywność - Wstęp
- Mówienie i myślenie o sobie dobrze
- Mówienie i myślenie o swoich wadach
- Przyznawanie się do błędów i przepraszanie
- Wyrażanie uczuć jakie żywimy do innych
- Wyrażanie czasowych stanów emocjonalnych jakie żywimy do innych
- Proszenie o coś co chcemy lub nam się należy
- Odmawianie czegoś komuś
- Przyjmowanie komplementów
- Przyjmowanie krytyki i negatywnych ocen
- Kończenie trudnych spraw, rozmów
- Reagowanie na trudne sprawy innych
Komentuj z Facebookiem
