Rozwój osobisty? A po co?

Rozwój osobisty? A po co?

Początkowe pytanie zasadnicze – „czy warto w ogóle się zainteresować rozwojem samego siebie” zmigrowało w pytanie...

Mateusz Machaj: Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

Czy kapitalizm jest odpowiedzialny za kryzys?

O kłopotach amerykańskiej gospodarki rozpisują się nie tylko ekonomiści i analitycy finansowi.

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Formuła Sukcesu - 3 proste kroki do każdego celu

Ilu ludzi, tyle definicji sukcesu. Dla każdego będzie oznaczać to całkiem coś innego.

10 umysłowych trików, które musisz znać

10 umysłowych trików, które musisz znać

Umysł zna wiele sztuczek, o których pewnie jeszcze nie słyszałeś. Będziesz zaskoczony jak łatwo i przyjemnie (...) Więcej »

Nowe artykuły w serwisie poświęcone rozwojowi osobistemu i ekonomii

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Jak kształtuje się sposób myślenia?

Wszyscy ludzie są różni i każdy z nas jest – chciałoby się rzec – genetycznym unikatem. Charakteryzuje Cię pewna grupa cech, których nikt inny nigdy wcześniej (...) Więcej »

Jak odnaleźć swoją pasję

Jak odnaleźć swoją pasję

Często z prośbą o pomoc piszą do mnie osoby, które chciałyby robić w życiu coś, co zawsze ich będzie pasjonować. Chciałyby pracować wiedząc, że to jest (...) Więcej »

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Sekret, czyli Prawo Przyciągania

Od jakiegoś czasu sporo hałasu w mediach robi film „The Secret". DVD i książki związane z ‘The Secret' są na liście bestsellerów amazon.com. W naszym rodzimym (...) Więcej »

Polityka personalna i strategiczne zarządzanie potencjałem społecznym

Polityka personalna i strategiczne ...

Funkcja personalna, podobnie jak marketingowa, finansowa, produkcyjna itd., jest jedną z funkcji przedsiębiorstwa. Zajmuje się (...) Więcej »

Jesteś tutaj: Start » Historia myśli ekonomicznej cz. 5 - Artykuły » Ludwig von Mises

Ludwig von Mises

15 luty 2011 | Tekst pochodzi z mises.pl

Ludwig von Mises„Ekonomia zajmuje się fundamentalnymi problemami społeczeństwa; jest sprawą każdego z nas i dotyczy wszystkich. Jest głównym i właściwym studium każdego obywatela.”

1973 roku, w Nowym Jorku, w wieku 92 lat zmarł Ludwig Heinrich Edler von Mises, a na pierwszej stronie New York Timesa nie pojawił się nekrolog. Ale wyznawcy wolności wiedzieli, że odszedł olbrzym.

Mises urodził się w 1881 roku, w austro-węgierskim Lwowie, jako syn wziętego inżyniera. W wieku 19 lat podjął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim, uzyskując doktorat jako 27-latek.

W przyjaznej atmosferze intelektualnej Uniwersytetu Wiedeńskiego, młody Mises studiował w duchu założyciela Szkoły Austriackiej, Carla Mengera. Brał udział w seminarium giganta Szkoły, Eugena von Böhm-Bawerka, który oprócz nauczania był ministrem finansów w Austro-Węgrzech i wprowadzał w życie idee Szkoły, bilansując budżet i ustanawiając standard złota.

Po otrzymaniu doktoratu, Mises przystąpił do prac nad The Theory of Money and Credit (1912), swojej pierwszej dłuższej pracy. Przedtem Austriacy podążali klasyczną ścieżką wyłączania pieniądza z ogólnej teorii ekonomii, analizując go w odrębnych kategoriach teoretycznych. Mises uzasadniał jednak, że tak jak cena wszelkich dóbr jest determinowana przez podaż i popyt, tak samo jest i siła nabywcza pieniądza, jego „cena.”

Klasyczni ekonomiści, szczególnie David Ricardo, widzieli, że zwiększenie ilości pieniądza powoduje zwyżkę cen. Mises jednak pokazał, że ceny mogą zwiększać się szybciej lub wolniej niż ilość pieniądza, że wielkość i szybkość wzrostu cen zależy od chęci ludzi do trzymania pieniędzy. Argumentował także, że ponieważ ceny zwiększają się w relacjach do innych, inflacja monetarna przynosi ze sobą jedynie redystrybucję majątku od oszczędzających i zarabiających do banków i rządu, oraz związanych z nimi grup interesu.

Znacznie bardziej niszczące są koniunkturalne cykle boomów i załamań rynku, powodowane przez inflację monetarną. W ogólnym zarysie: gdy rząd powoduje inflację, zaniża stopy procentowe poniżej ich prawidłowego poziomu rynkowego, zależącego od skłonności do oszczędzania. Sztucznie niski poziom stóp procentowych sprowadza przedsiębiorców na manowce nieopłacalnych inwestycji, tworząc boom inflacyjny. Kiedy ekspansja kredytowa słabnie lub zatrzymuje się, błędy inwestycyjne zostają odkryte, co pociąga za sobą bankructwa i bezrobocie. Banki centralne, takie jak Bank Rezerw Federalnych (FED), nieuchronnie produkują cykle koniunkturalne.

Co można zrobić, aby powstrzymać cykl? Mises twierdził, że, ponieważ pieniądz był u swych źródeł dorobkiem rynkowym, nie wziął się z edyktu władz, czy umowy społecznej, powinien zostać rynkowi zwrócony. Banki powinny być traktowane tak, jak każdy inny sektor ekonomii rynkowej, powinny podlegać konkurencji. Waluta powinna być powiązana ze złotem przez swobodną wymienialność, towarem będącym jej źródłem.

Publikacja The Theory of Money and Credit przysporzyła 31-letniemu Misesowi szerokiej na całą Europę renomy. Pierwsza Wojna Światowa przyniosła za sobą atmosferę intelektualną dużo mniej produktywną dla człowieka takiego, jak Mises. Wojna położyła kres parytetowi złota, umocniła banki centralne i zakończyła wiek wolnych rynków.

Postrzegany przez pryzmat zwolennika poglądów niemodnych i przestarzałych, nigdy nie otrzymał należnych mu nagród akademickich. Przykładowo, pozycja privatdozenta na Uniwersytecie Wiedeńskim była prestiżowa, ale nieodpłatna, więc jego dochody z lat 1909-1934 pochodziły z posady doradcy ekonomicznego, a później głównego doradcy ekonomicznego Austrian Chamber of Commerce (Austiackiej Izby Handlu), podobnej do Departamentu Handlu Stanów Zjednoczonych.

Pośród swych innych obowiązków opracowywał analizy ekonomiczne proponowanych działań rządu, a także udało mu się we wczesnych latach 20 ubiegłego wieku niemal własnoręcznie uchronić Austrię przed pójściem w ślady niemieckiej hiperinflacji. Założył również Austriacki Instytut Badania Cyklów Koniunkturalnych (Austrian Institute for Business Cycle Research) i zatrudnił F. A. Hayeka jako pierwszego dyrektora Instytutu, który później został laureatem Nagrody Nobla za pracę na temat misesowskiej teorii cykli handlowych. Słynne prywatne seminaria Misesa w tych latach przyciągnęły najlepsze umysły Europy, edukując wielu wyróżniających się ekonomistów.

Cały ten czas zajmował się badaniami i pisaniem. Jego następna duża praca pojawiła się w 1922. W Socialism, współcześnie uznawanym za klasyka prorokującego załamanie komunistycznego eksperymentu, uzasadniał, że socjalizm nie może funkcjonować w ekonomii przemysłowej, ponieważ nie byłoby żadnego rynku dla dóbr kapitałowych, a zatem żadnego systemu cenowego wyznaczającego zyski i straty. W rezultacie, jak powiedział, mielibyśmy do czynienia z chaosem i stagnacją. Co równie ważne, pokazał, że ekonomia mieszana również nie może funkcjonować efektywnie. Przez podatki, regulację i wydatki rząd deformuje system cen i zapobiega umiejscowieniu zasobów w najkorzystniejszych miejscach.

Socialism uderzał w inne miejsca programu socjalistycznego, jak porzucenie instytucji małżeństwa i rodziny, czy egalitaryzm społeczny. W opozycji do socjalistów Mises prezentował systematyczną i przekonywającą obronę naturalnych struktur społecznych, które stoją między jednostką a państwem. Stawiał tezę, że społeczna współpraca opiera się na ludzkich nierównościach i hierarchiach instytucjonalnych.

Nie usatysfakcjonowany pracą w obszarze ekonomii, historii i socjologii, Mises zajął się także rekonstrukcją metodologii, podstawy ekonomii. Ekonomia w coraz większym stopniu poddawała się naporowi instytucjonalizmu, który zaprzecza ekonomii, i pozytywizmu, nie czyniącemu rozróżnień między naukami społecznymi a przyrodniczymi. Odpowiedzią Misesa była „prakseologia,” nauka o ludzkim działaniu, widząca każdy indywidualny podmiot ekonomiczny jako jednostkę posiadającą swoje własne cele i pobudki. Jego głównymi pracami były Epistemological Problems of Economics, oraz późniejsze Ultimate Foundations of Economic Science.

Mises uznawał pozytywizm za wyjątkowo groźny. Nie tylko był naukowo błędny, lecz także traktował ludzi jak obiekty nieożywione, którymi można dowolnie manipulować, co dało przyszłym inżynierom społecznym idealny aparat intelektualny i usprawiedliwienie dla ich działań.

Pomimo wcześniejszego oporu, już podczas lat 20-tych Mises dostrzegł wzrost zainteresowania jego pomysłami w Europie, będąc przy tym jednym z nielicznych, którzy przewidzieli Wielki Kryzys. We wczesnych latach 30-tych wielu znaczących ekonomistów stało się misesistami, ale po tym, jak Ogólna Teoria (General Theory) Johna Maynarda Keynesa przetoczyła się przez świat akademicki, wielu jego naśladowców przeszło na stronę keynesizmu.

Nieugięty, wygnany do Genewy przez Narodowych Socjalistów, Mises napisał swoją monumentalną Nationalökonomie, opublikowaną w 1940 roku, lecz zapomnianą podczas burzy Drugiej Wojny Światowej. Dzieło to zostało później rozszerzone i przetłumaczone na język angielski, jako dziewięciusetstronicowe Human Action, ukoronowanie jego osiągnięć.

Właśnie w Genewie Mises przekroczył kolejny etap swojego życia: ożenił się z piękną Margit Sereny (do śmierci w 1993 roku przewodniczącą Instytutu Misesa) ostrzegając ją przed ślubem, że chociaż tak dużo będzie pisał o pieniądzach, nigdy nie będzie posiadać większej ich ilości. W 1940 udali się na emigrację do Stanów Zjednoczonych.

W czasie wyjątkowego rozrostu rządu federalnego w Stanach Zjednoczonych, w 1944 ostrzegł przed etatyzmem ekonomii mieszanej, w swojej potężnej pracy, Biurokracji. Mises oparł się na zasadach ze swoich poprzednich książek, by pokazać, że rządowe agencje regulacyjne, którym brakuje testu mechanizmu zysków i strat, zwiększają swoją masę i agresję ingerencji, nawet wtedy, gdy nie przynoszą żadnego społecznego i ekonomicznego pożytku. Była to pierwsza systematyczna analiza ekonomiczna problemu, która później zaowocowała narodzinami nowego obszaru ekonomii.

W czasie, kiedy każdy komunistyczny lub socjaldemokratyczny europejski wygnaniec otrzymywał wysokie stanowisko akademickie w Stanach Zjednoczonych, Misesowi odmówiono zatrudnienia. Jednak z pomocą Henry’ego Hazlitta i Laurence’a Fertiga, Misesowi udało się uzyska stanowisko profesora wizytującego (visiting professorship) w Wyższej Szkole Biznesu (Graduate School of Business) na Uniwersytecie Nowojorskim (New York University). Jego pensję opłacali ludzie biznesu i fundacje, ale nigdy formalnie nie został członkiem kadry naukowej. Dziekan, John Sawhill, skłaniał nawet lepszych studentów, by nie brali udziału w „prawicowych, reakcyjnych” grupach zajęciowych Misesa. W późniejszych latach Sawhill pomagał przepuszczać rynek przez wyżymaczkę jako naczelny „oddany sprawie” waszyngtoński biurokrata.

Mises nie był jednak człowiekiem zgorzkniałym, czy skłonnym do rozpamiętywania. Po prostu kontynuował walkę o racje ekonomii Szkoły Austriackiej i związaną z nimi wolność. Kiedy w 1969 roku, mając 87 lat, odszedł na emeryturę, był najstarszym aktywnym profesorem w Stanach Zjednoczonych. Mógł spojrzeć w przeszłość, na życie pełne nauczania i pisania – 25 książek i ponad 250 artykułów naukowych – osiągnięć na rzecz wolności. Jego studenci, Wilhelm Röpke i Ludwig Erhard popchnęli Niemcy w kierunku wolności i stali się autorami „cudu gospodarczego”. We Włoszech, przyjaciel i naśladowca Misesa, Luigi Einaudi poprowadził, jako prezydent, zwycięską walkę z komunistycznym przewrotem. We Francji jego student, Jacques Rueff – doradca DeGaulle’a – walczył o zdrowy pieniądz i wolne rynki. W Stanach Zjednoczonych Mises zainspirował Murraya N. Rothbarda, głównego specjalistę Instytutu Misesa od spraw akademickich i całą generację młodych nauczycieli.

Mises nie dożył odnowy zainteresowania jego ideami, która zaczęła się wraz z Nagrodą Nobla przyznaną Hayekowi, a rozkwitła, gdy założono Instytut Misesa. Jednak, jak powiedziała Margit von Mises, „Instytut Ludwiga von Misesa jest dla mnie spełnionym marzeniem”. Jego prace czyta więcej studentów niż kiedykolwiek od czasu jego śmierci, a coraz więcej ekonomistów, historyków i filozofów podąża przykładem jego i jego idei. Nie może być lepszego pomnika wystawionego na cześć życia wybitnego i szlachetnego człowieka.

ZOBACZ PODOBNE ARTYKUŁY:


Pokaż innym ten wpis:

pobierz jako PDF

Komentuj z Facebookiem


Rozmiar tekstu: A A A
Wyślij emaila
Sekret
kapitalizm
Hipnotyczny marketing
Asertywność NLP Cele Sukces


Dziennik Internautów (DI) - internet w życiu i biznesie
Wprost
Wprost i Kultura
Ludzie
Blogbox
Webhosting.pl. Portal technologii internetowych
Pitbul
ototrend
Portal Zwierciadło - weź oddech | Portal Zwierciadlo
Polska Agencja Prasowa
Webinside.pl: tworzenie stron WWW, kurs HTML, PHP, Flash
Gover
InfoTuba